30-10-2021

Manastir Reževići - ljepota kojoj Stefan Prvovjenčani nije odolio

Manastir Reževići nalazi se na zelenom platou, okružen lijepim starim maslinjakom, iznad morske obale na domaku Petrovca. Po predanju ovdje su nekad postojali paganski hramovi i antička groblja grčkih i rimskih porodica. Ime je dobio po rijeci koja izvire nedaleko od njega, a i po teritoriji na kojoj se nalazi.

Manastir Reževići - ljepota kojoj Stefan Prvovjenčani nije odolio | Radio Televizija Budva

Kralj Stefan Prvovjenčani je tokom borakvau Reževićima sagradio je crkvu Uspenja presvete Bogorodice, koja je osveštana 1223. godine. Car Dušan je u Reževićima podigao crkvu arhiđakona Stefana, koja je osveštana 1351. godine i tom prilikom Paštrovićima podario svoj čuveni Zakonik.



Predanje taj događaj opisuje ovako: "Prolazeći ovim krajevima kralj Stefan Prvovjenčani se jako opio paštrovskim vinom. Nakon silnog mamurluka i triježnjenja, naredio je da se baš na tom mjestu podigne crkva!"

U sastavu Manastira Reževići nalaze se tri manje crkve:

Crkva Uspenije presvete Bogorodice
Crkva Svetog Arhiđakona Stefana
Crkva Svete Trojice




Kada se od Budve magistralom koja vodi tik uz more krene prema Petrovcu na sedmom kilometru odmah uz cestu, a s desne strane na omanjem ravnom platou visoko uzdignutim nad morem i Perazićem dolom ugledaćete u maslinjaku objekte Manastiara Reževići.

Manastir Reževići je kroz dugu istoriju često razaran - od strane turske vojske 1705. i 1785. godine. Francuzi su ga opljačkali 1812. godine, a ovaj vredan arhitektonski kompleks nije mimoišao ni veliki zemljotres u aprilu 1979. godine.

Manastir je bio veoma zapušten kada je 1714. godine u njega došao iguman Maksim Kosijerevac. On je, uz pomoć vjernika, obnovio obije crkvice. Rad na obnovi manastira nastavio je njegov učenik Nikodim Vuković, kasnije arhimandrit, koji je 1770. godine počeo podizati novu crkvu. Najveću pomoć za njenu gradnju donio je iz Rusije arhimandrit Dimitrije Perazić.



Crkva Svetog Arhiđakona Stefana je osveštana 1351. godine. Razrušena je u XIX vijeku. Sačuvani ostaci zidova i dio sačuvanih fresaka govore o njihovoj izuzetnoj likovnoj vrijednosti. Ostaci crkve Sv. Stefana (po legendi, izgradio ju je car Dušan), naslanjaju se na istočni zid manastirskog konaka.

Crkva Svete Trojice je najočuvaniji obekat u sastavu Manastira. Gradnja crkve sv. Trojice je započeta 1770, a dovršena 1814. godine. Crkva je u obliku krsta sa apsidom oltara i desnom četvrtastom apsidom za pijevnicu. Građevinski je u sastavu crkve Uspenija presvete Bogorodice. Iznad ulaznih vrata ima veliku bijelu rozetu. Na crkvi se nalazi četvrtasti zvonik visok 20 metara, a u njoj je novi ikonostas sa ikonama, rad domaćeg slikara Marka Gregovića.

Crkva Uspenije presvete Bogorodice po predanju je podignuta u XIII vijeku. Sačuvane su freske s početka XVII vijeka i ostaci slojeva iz XIII vijeka. Pretpostavlja se da ih je radio poznati umjetnik Strahinja iz Budimlja koji je uradio živopise u mnogim crkvama toga vremena. Ikonostas je izgradio 1833. godine ikonopisac Aleksije Lazović iz Bijelog Polja. Ikone su dobro očuvane. Crkvom dominiraju likovi Hrista Pantokratora, Bogorodice “Širšaja nebes“, kompozicije na temu Hristovog stradanja iz Starog i Novog zavjeta, hagiografski likovi svetih mućenika i ratnika. U oltarskoj apsidi su figure svetih otaca liturgičara – u kompoziciji Evharistije, a na desnom oltarskom zidu nalazi se djelimično očuvan Dejzis Hrista Spasitelja.

Od sačuvanih kulturno-istorijskih dragocjenosti navodimo:
ikona Presvete Bogorodice iz 1693. godine, Četvorojevanđelje iz 1835. godone, veliki litijski krst iz 1850., Darohranilnica iz polovine XIX vijeka.

Zbog svih ovih kulturno-istorijskih dragocjenosti i vrijednosti, manastirski kompleks Reževići uvršćen je u spisak kulturno-istorijskih spomenika Crne Gore i nalazi se pod zakonskom zaštitom.