Budva i većina opština i dalje nemaju agencije za planiranje prostora
Iako je rok za osnivanje lokalnih društava za planiranje prostora istekao još u maju prošle godine, u Budvi i dalje nije napravljen nikakav pomak ka dobijanju neophodnih licenci. Najnoviji presjek stanja Instituta alternativa (IA) pokazuje da rigorozne kadrovske uslove — koji nalažu angažovanje odgovornog planera i najmanje četiri iskusna stručnjaka — trenutno ispunjavaju samo četiri opštine u Crnoj Gori, dok metropola turizma i dalje nema kapaciteta da samostalno upravlja svojim prostorom.
Iako je u proteklih sedam mjeseci broj operativnih lokalnih agencija za planiranje prostora udvostručen , sa dvije na četiri, nakon što su sa radom počele agencije u Podgorici i Kolašinu, hronični nedostatak stručnog kadra i dalje sprečava većinu crnogorskih opština da samostalno preuzmu ove poslove, pokazuje najnoviji presjek stanja Instituta alternativa (IA).
Kako navode u ovoj nevladinoj organizaciji, od ukupno 25 opština u Crnoj Gori, devet je formalno osnovalo lokalna društva za planiranje prostora. Međutim, zvaničnu licencu Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine do sada su, pored državne Agencije, uspjela da dobiju samo društva u Podgorici, Nikšiću, Herceg Novom i Kolašinu.
Da bi lokalne agencije uopšte mogle da postanu operativne i dobiju dozvolu za rad, moraju ispuniti stroge kadrovske uslove. Zakon nalaže da svako društvo mora imati odgovornog planera i najmanje četiri planera sa višegodišnjim iskustvom, zavisno od pozicije i kvalifikacija. Upravo zbog nemogućnosti ispunjavanja ovih kriterijuma, najavljivani modeli regionalnog povezivanja i međusobne saradnje opština još uvijek nijesu zaživjeli u praksi.
Zbog ograničenih ljudskih resursa, opštine Tivat, Žabljak i Berane bile su prinuđene da izradu svojih prostorno-urbanističkih planova (PUP) povjerile državnoj Agenciji za planiranje prostora Crne Gore. Sličan korak razmatra i Opština Rožaje, uz namjeru da sopstveno društvo formira u budućnosti. Iz državne Agencije su potvrdili da je Vlada do sada potpisala sporazume sa tri opštine, uz napomenu da je otvorena mogućnost preuzimanja poslova i za druge lokalne samouprave koje iskažu potrebu.
Situacija na terenu pokazuje različite nivoe nepripremljenosti: u Ulcinju agencija ima 10 zaposlenih, ali na konkurs za ključnu poziciju odgovornog planera niko se nije prijavio; u Beranama nedostaje jedno stručno lice za početak rada; u Baru zavod nema akt o sistematizaciji, dok u Bijelom Polju nema potvrde da je društvo počelo sa radom iako je imenovan v.d. direktora. Gusinje pregovara sa Beranama, dok u ostalih 11 opština (Zeta, Tuzi, Pljevlja, Plav, Danilovgrad, Petnjica, Plužine, Šavnik, Cetinje, Budva i Kotor) nije zabilježen nikakav pomak.
Iz Instituta alternativa podsjećaju da su sve opštine bile dužne da formiraju lokalna društva za planiranje prostora u roku od 60 dana od stupanja na snagu Zakona o uređenju prostora, odnosno najkasnije do početka maja 2025. godine. Iako je zakon formalno vratio nadležnost izrade lokalnih planskih dokumenata opštinama, praksa potvrđuje da je stvarna decentralizacija i dalje blokirana jer lokalne samouprave nemaju dovoljno stručnog kadra.