Rekordne vrućine, suše, požari i nizak vodostaj obilježili 2026. u Evropi
Evropskim rekama je proteklog ljeta proteklo najmanje vode od kako se vodi statistika 1992. godine, a mora koja okružuju evropski kontinent bila su 2026. godine neuobičajeno topla, saopštila je u petak klimatska služba Evropske unije Kopernikus, prenosi Agencija Beta.
U julu i avgustu je na većini većih evropskih reka na godišnjem nivou zabilježen protok vode i vodostaj koji je bio rekordno, ili gotovo rekordno mali, uključujući Rajnu, Dunav, Loaru i Senu, saopštila je služba Evropske unije, koja pomoću mreže satelita beleži klimatske promjene.
Takav hidrološki razvoj, kako se navodi, predstavljao je veliki problem za navodnjavanje, hlađenje nuklearnih reaktora, raspoloživost pitkom vodom i hidroelektrane, što samo demonstrira tijesnu vezu između klimatskih promjena, geopolitičkih izazova i energetske bezbjednosti.
Dio službe Kopernikus sa sjedištem u Bonu je u izvještaju naveo i rekordne, ili gotovo rekordne temperature mora duž većeg dijela evropskih atlantskih obala i na zapadnom i srednjem Mediteranu. Te temperature viših morskih slojeva bile su praćene jakim, pa i izuzetnim maritimnim talasima toplote.
Prema navodima Kopernikusa, takvi talasi utiču na priobalna područja tako što sprečavaju prirodno hlađenje tokom noći i povećavaju vlažnost vazduha, prenijela je agencija dpa.
Podaci klimatske službe EU pokazuju i da je leto 2026. godine bilo treće po redu najtoplije u cijeloj Evropi i najtoplije od početka mjerenja u Zapadnoj Evropi.
Zapadna Evropa je zabilježila prosečnu temperaturu od 21,7 stepeni Celzija, što je 2,5 stepena više od prosjeka između 1991. I 2020. godine.
Zbog vrućine podstaknute klimatskim promjenama, najbrže zagrijevajući kontinent na svijetu, pretrpio je niz toplotnih talasa koji su počeli neuobičajeno rano na proljeće, kada su oboreni temperaturni rekordi i izazvane desetine hiljada prekomjernih smrtnih slučajeva.
Kopernikus je zabilježio i dužinu trajanja i geografski obuhvat vrelog talasa. Na najmanje 60 odsto teritorije Zapadne Evrope zabilježeno je 17 dana sa temperaturom višom od 30 stepeni, u poređenju sa 11 dana 2003. i sedam dana 2025. godine.
Oko 80 odsto kontinenta pretrpjelo je “jaki” toplotni stres, ili osjećaj da su temperature iznad 32 stepena Celzijusa, što se dogodilo rekrodan 41 dana do kraja sezone.
“Ono što se ističe za 2026. godinu je da vrućina nije bila samo izuzetna po svom intenzitetu, već i po svojoj geografskoj rasprostranjenosti”, rekla je Samanta Berdžes šefica za klimu u Evropskom centru za srednjoročne vremenske prognoze (ECMWF), sa sjedištem u Bonu.
“Leto 2026. pokazalo je kako toplotni stres postaje istovremeno rasprostranjeniji i uporniji”, rekla je Berdžes i dodala da je to globalno glavni uzrok smrtnosti vezane za vremenske prilike.
Četiri od 10 najvećih evropskih toplotnih talasa dogodila su se ovog ljeta, rekla je Berdžes u brifingu za novinare, mada se toplotni talas iz avgusta 2003. i dalje vodi kao najjači ikad zabilježen, prenijele su agencije.
Uslovi za suše se povećavaju posljednjih 45 godina u Evropi. Do kraja avgusta suša je pogodila gotovo polovinu Evrope, rekla je Berdžes.
“To je jedna od definišućih karakteristika ljeta ove godine, da nije zabilježen samo jedan rekord. To je način na koji su se više rekorda javila širom klimatskog sistema”, rekla je ona.
Dugotrajna suša i toplotni talasi uticali su i na vanredno intenzivnu sezonu šumskih požara. Do 2. septembra je opožarena površina u Evropskoj uniji bila govoto dvostruko veća od prosjeka koji je važio za period između 2006. i 2025. godine, a posebno su bile pogođene Španija i Francuska. Šumski požari izazvali su ogromne štete i izložili million ljudi opasnom zagađenju vazduha, navela je služba EU Kopernikus.