Skupština Crne Gore upriličila otvaranje Programa parlamentarne razmjene Crna Gora - Sjedinjene Američke Države

Predsjednik Skupštine Crne Gore, Andrija Mandić, svečano je otvorio Program parlamentarne razmjene Crna Gora - Sjedinjene Američke Države, inicijative osmišljene kao redovna godišnja platforma za jačanje dugoročne institucionalne saradnje između Kongresa SAD i Skupštine Crne Gore.

Program, u trajanju od tri dana, okuplja visoke kongresne profesionalce iz kancelarija članova Predstavničkog doma američkog Kongresa, među kojima su šefovi i zamjenici šefova kabineta, zakonodavni direktori, direktori za komunikacije i posebne programe, kao i viši politički i zakonodavni savjetnici, profesionalci koji neposredno učestvuju u oblikovanju zakonodavnih i političkih prioriteta svojih kongresnih kancelarija.

Obraćajući se prisutnima, Mandić je istakao da je zadovoljstvo ugostiti delegaciju iz Sjedinjenih Američkih Država u parlamentu koji je, kako je naveo, srazmjeran maloj državi poput Crne Gore. Poručio je da se otvorenog srca započinje saradnja koju je potrebno unapređivati iz dana u dan, i izrazio zadovoljstvo što su započeti razgovori o temama i programima koji bi trebali da povežu crnogorsku Skupštinu i američki Kongres

Potpredsjednica Skupštine, Anđela Vojinović, naglasila je da Crna Gora visoko cijeni partnerstvo sa Sjedinjenim Državama, koje je, kako je navela, zasnovano na dugoj tradiciji prijateljstva i strateškog partnerstva. Ocijenila je da su SAD bile važan partner Crnoj Gori na njenom evroatlantskom putu, kao i sada, u procesu evropskih integracija. Istakla je da je Crna Gora čvrsto posvećena unapređenju svih važnih državnih procesa i demokratskih standarda, te da postoji značajan prostor za dalje jačanje bilateralnih odnosa, ekonomskih veza, kao i saradnje među institucijama i građanima.

Nikola Camaj, potpredsjednik Skupštine Crne Gore, razgovor je započeo osvrtom na ono što je Crna Gora ostvarila kao članica NATO-a, naglasivši da je cilj da se ne govori samo o podršci, već o partnerstvu i konkretnim narednim koracima. Ocijenio je da je Crna Gora, iako mala država, saveznik koji daje konkretan doprinos zajedničkoj bezbjednosti, i dodao da je cilj Crne Gore da evropske standarde izgradi i prije članstva u EU, a da je predsjedavanje Berlinskim procesom 2026. godine dodatno povećalo njenu vidljivost i pokazalo da veličina države nije prepreka njenom doprinosu u međunarodnim odnosima. Camaj je naglasio da partnerstvo sa SAD treba da ima snažnu ekonomsku dimenziju, te da parlamentarna diplomatija može doprinijeti povezivanju institucija i kompanija. Potpredsjednik je skrenuo pažnju i na snažnu dijasporu, izrazivši nadu da će se ta saradnja dodatno produbiti i da će je podstaći novo zakonodavstvo.

Potpredsjednik Skupštine, Mirsad Nurković, podsjetio je da su diplomatski odnosi između dvije države uspostavljeni još prije 121 godinu, te da su Sjedinjene Američke Države 2006. godine među prvima priznale obnovljenu nezavisnost Crne Gore, a zatim to potvrdile i otvaranjem ambasade. Naglasio je da odnosi dvije zemlje nikada nisu bili suprotstavljeni, te da su se uvijek nalazile na istoj strani i zastupale iste principe u uspostavljanju svjetskog poretka. Ocijenio je da Crna Gora, kao mala država sa bogatom istorijom, može biti ravnopravan partner u pitanjima globalne politike i bezbjednosti, te da će ulaskom u EU moći još intenzivnije da se bavi pitanjima od svakodnevnog značaja za građane. Zahvalio je na pomoći koju su SAD pružile Crnoj Gori i izrazio očekivanje da će odnosi između dvije države biti još bolji, poručivši da Crna Gora u Americi ima partnera, kao što i Amerika u Crnoj Gori ima istog.

Boris Pejović, potpredsjednik Skupštine Crne Gore, podvukao je da je Crna Gora jedina država u Evropi koja nema većinsku etničku zajednicu, zbog čega je definisana kao građanska država. Istakao je da je cilj da Crna Gora kao multietnička država postane članica Evropske unije, te da je prioritet da se kroz punopravno članstvo u EU unaprijede životni standard i vladavina prava, vodeći računa o tome da Crna Gora održava veoma dobre odnose sa svim zemljama u regionu.

U diskusiji sa predsjednikom Skupštine Crne Gore, potpredsjednicima Skupštine i Generalnim sekretarom, naglašeno je da Crna Gora predstavlja jedinstven primjer funkcionalnog multikulturnog društva u regionu, u kojem je raznolikost postala dio političke i društvene stvarnosti, a ne prijetnja. Istaknuto je da su manjine podržale formiranje nezavisne države 2006. godine, da je očuvana sloga i izgrađen ambijent razumijevanja uprkos različitim uvjerenjima i vjerama, te da je država pritom učila i od iskustava multikulturalizma u Sjedinjenim Američkim Državama. Učesnici su se složili da je ravnopravnost svih građana jedan od ključnih uslova na putu ka članstvu u Evropskoj uniji.

Posebno je ocijenjeno da su u oblasti bezbjednosti i vladavine prava ostvareni istorijski rezultati, naročito u borbi protiv organizovanog kriminala i korupcije, koji nisu samo formalno ispunjavanje poglavlja u pregovorima sa EU, već opipljive reforme koje građani osjećaju. Iskazana je nada u dalju saradnju ministarstava pravde dviju država, uz zahvalnost na dosadašnjoj podršci američkih prijatelja.

Baveći se pitanjima ekonomske saradnje, razgovaralo se o perspektivama privrednog rasta, pri čemu su turizam i energetika izdvojeni kao oblasti sa najvećim potencijalom, uz ubrzani rad na unapređenju hotelskih kapaciteta i putne infrastrukture. Kao važan resurs prepoznati su ljudski potencijali Crne Gore, a konstatovano je da su za strane investitore stvoreni dobri uslovi za razvoj poslovanja. Izraženo je i očekivanje da će ozbiljnije prisustvo američkog kapitala, uz potpisane sporazume, dodatno potvrditi da je Crna Gora dostigla standarde evroatlantske zajednice i donijeti konkretne rezultate u partnerstvu dviju zemalja.

Učesnici su dalje imali priliku da razgovaraju sa potpredsjednicima Vlade Crne Gore u nadležnim oblastima vanjskih i evropskih odnosa, Filipom Ivanovićem, političkih sistema, pravde i antikorupcije, Momom Koprivicom, obrazovanja, nauke i odnosa sa vjerskim zajednicama, Budimirom Aleksićem, te savjetnicima potpredsjednika Vlade u oblastima bezbjednosti, odbrane, borbe protiv kriminala i unutrašnjih poslova, kao i zdravstva i socijalnog staranja, gdje su tema bili ključni spoljnopolitički i reformski prioriteti Crne Gore.

Istaknuto je da su četiri osnovna spoljnopolitička cilja članstvo u Evropskoj uniji, kredibilno članstvo u NATO-u uz jačanje saveza sa Sjedinjenim Američkim Državama, dobrosusjedska saradnja i regionalni odnosi, kao i veća vidljivost u multilateralnim organizacijama, posebno u Ujedinjenim nacijama. Naglašeno je da je Crna Gora važan i kredibilan partner u NATO-u, u komunikaciji sa SAD i ostalim saveznicima, kao i da su odnosi sa predstavnicima Kongresa oduvijek izvanredni i kontinuirani.

U oblasti vladavine prava, borbe protiv organizovanog kriminala i korupcije, naglašene su najznačajnije reforme, oličene u ustavnim promjenama kojima je isključen politički uticaj na upravljanje sudstvom, uz značajne promjene u državnom tužilaštvu. Poručeno je da borba protiv korupcije ne smije prolaziti kroz političke filtere. Takođe, predstavljeni su i brojni novi usvojeni brojni zakoni, uključujući set pravosudnih i nove medijske zakone, od kojih je svaki usaglašen sa Evropskom komisijom, radi potpune kompatibilnosti pravnog sistema sa pravnom tekovinom EU. Značajne reforme sprovedene su i u funkcionisanju bezbjednosnog sektora.

Istaknute su i promjene u obrazovnom sistemu usmjerene ka depolitizaciji obrazovnog kadra, kako bi obrazovanje ostalo zaštićeno od uticaja politike. Potpredsjednici Vlade i njihovi savjetnici naglasili su i usvajanje zakona kojim se u potpunosti poštuje razdvojenost crkve i države, imajući u vidu da je Crna Gora sekularna država, iako spada među najreligioznija društva u Evropi. Država garantuje slobodu vjere svima, uz poštovanje unutrašnje organizacije vjerskih zajednica, što je svrstava u red demokratskih država sa dobrim odnosima prema vjerskim zajednicama.

U oblasti zdravstva i socijalnog staranja, naglašeno je da je otpornost društva onoliko jaka koliko su snažne usluge koje se pružaju građanima, te da kredibilan i razvijen zdravstveni sistem predstavlja važan doprinos globalnoj bezbjednosti. Kao tri glavna prioriteta izdvojeni su izgradnja novog Univerzitetskog kliničkog centra, prevencija i rana intervencija, kao i digitalno zdravlje, uz zaštitu djece i ranjivih grupa kao jedan od ključnih prioriteta.

Učesnici su razgovarali o potencijalnim prijetnjama stabilnosti regiona Zapadnog Balkana, o prednostima članstva u Evropskoj uniji, kao i o pitanju eventualnih ograničenja suvereniteta u procesu evropskih integracija Crne Gore. Razmotrene su i specifičnosti pomoći i podrške koju Sjedinjene Američke Države mogu pružiti na putu ka članstvu u EU, te ulaganja koja je Crna Gora usmjerila na unapređenje transparentnosti i sprječavanje sukoba interesa.

U razgovoru sa ministarkom turizma, Simonidom Kordić, istaknuto je da je turizam najznačajnija privredna grana u Crnoj Gori. Ukazano je da Crnu Goru godišnje posjeti oko tri miliona turista, uz više od 50 miliona noćenja, te da je cilj razvoj održivog i odgovornog turizma koji veličinu zemlje ne vidi kao slabost, već kao snagu. Naglašeno je da se napornno radi na primarnim ciljevima koji uključuju povećanje međunarodne vidljivosti i prisustva na globalnoj turističkoj sceni, kao i na kvalitetnom turizmu, uz fokus ne samo na primorje, već i na sjeverni region. Istaknuto je da je međunarodna prepoznatljivost porasla, te da se kreiraju politike prilagođene gostima sa udaljenih tržišta, koje već daju rezultate. Predstavnici delegacije dotakli su se tema unapređenja odnosa sa turistima iz SAD-a, pitanja radne snage u turističkim uslugama i ekoturizma.

Pored institucionalnog dijaloga u Skupštini, program uključuje radne posjete Baru i Luci Bar, Nacionalnom parku Durmitor i Crnom jezeru, kao i Porto Montenegru u Tivtu, gdje će se dalje razgovarati o regionalnoj povezanosti, održivom razvoju, turizmu i investicionom potencijalu Crne Gore.

Domaćinstvom ovog programa Skupština Crne Gore pokazuje da je spremna da bude pouzdan i aktivan partner Sjedinjenim Američkim Državama, kako u jačanju institucionalnog dijaloga i parlamentarne diplomatije, tako i u razvijanju konkretne saradnje u oblastima bezbjednosti, ekonomije, energetike i inovacija, uz opredjeljenje da ovakva razmjena postane trajna i redovna praksa.