Uništavanje šuma: Jelovica opet na udaru

Jučerašnje saopštenje Uprave policije da je na planini Jelovici kod Berana pronađeno bespravno posječene drvne mase u vrijednosti od 140 hiljada eura nije mogla iznenaditi one koji prate situaciju u šumarstvu na sjeveru Crne Gore.

Službenici Odjeljenja bezbjednosti Berane su, kako je saopšteno iz Uprave policije, izvršili obilazak planinskog prevoja Jelovica, odnosno rejona Bikovak, Kraljev potok, Vukov mramor, Šogovac i Zabarske glavice, u cilju kontrole i sprečavanja bespravne sječe šuma.

"Prilikom pregleda navedenih rejona pronađena je bespravno posječena drvna masa u ukupnoj količini od 1.018 m³, čija se ukupna vrijednost procjenjuje na blizu 140.000 eura. Lice mjesta je kriminalistički obrađeno, a o događaju je upoznat državni tužilac u Osnovnom državnom tužilaštvu u Beranama, koji je naložio da se sa utvrđenim činjenicama upoznaju službenici Uprave za gazdovanje šumama i lovištima – Područne jedinice Berane, radi obezbjeđivanja pronađene drvne mase i preduzimanja mjera i radnji iz njihove nadležnosti", navodi se u saopštenju.

Policijski službenici su odmah obezbijedili šire područje na kojem je pronađena bespravno posječena drvna masa i nastavljaju sa preduzimanjem mjera i radnji iz svoje nadležnosti, u cilju utvrđivanja svih okolnosti i identifikovanja svih lica koja se dovode u vezu sa ovom nezakonitošću.

"Uprava policije ukazuje da je kontrola zakonitosti sječe i korišćenja šuma, kao i neposredni nadzor nad gazdovanjem šumama, u nadležnosti Uprave za gazdovanje šumama i lovištima i nadležnih inspekcijskih organa. Međutim, policija će, u okviru svojih zakonskih ovlašćenja i u koordinaciji sa nadležnim državnim tužilaštvom, preduzeti sve zakonom propisane represivne mjere i radnje radi utvrđivanja eventualnog postojanja elemenata krivične odgovornosti odgovornih lica, svih lica koja su učestvovala u nezakonitim radnjama, kao i onih čijim je nepostupanjem, propuštanjem dužnog nadzora ili drugim radnjama omogućeno izvršenje krivičnog djela, odnosno devastacija šumskog fonda, uništavanje prirodnih resursa Crne Gore i narušavanje šumskog ekosistema", navodi se u saopštenju.

Portal RTCG je nedavno pisao da je državni sekretar u ministarstvu poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva Andrija Delić optužio je menadžment Upravu za šume da je kriv zbog organizovanog kriminalnog uništavanja šume na planini Jelovici kod Berana.

On je, podsjetimo, na svom privatnom fejsbuk profilu pod naslovom “Jelovice, čija li si?” napisao da su najnovije kontrole terena u nekoliko odjeljenja u Jelovici, tačnije na Kucinoj gori, podsjetile na prošlogodišnje prizore uništavanja crnogorskih šuma, jer su zatečena oborena stabla i više manjih lagera sa trupcima spremnim za transport, kao i izrekao tvrdnju da je šumarska mafija jača od duvanske.

“Za laika, ovo bi izgledalo kao uobičajena šumska krađa s elementima ekocida - jer posječeno je sve redom. Međutim, kako su nam poznate sve pojedinosti karakteristične za ovaj slučaj, potpuno je jasno da je u pitanju djelo organizovane kriminalne grupe na čijem je čelu menadžment Uprave za gazdovanje šumama i lovištima. Firma koja izvodi radove odranije je poznata kao dio ove OKG, jer su kod nje prije nekoliko mjeseci pronađeni fiktivni nalozi. Dalji slijed događaja je očigledan: trenutno se čekaju nalozi na fizička lica za ovu tehničku građu, kako bi se ona otpremila čim cijena kod drvoprerađivača poraste (sredinom ili krajem septembra)”, kazao je Delić.

Dodao je da će pratiti gdje će ova građa na kraju završiti.

“Ovaj put čekamo da se drvo pojavi u pilanama, pa ćemo obavijestiti javnost: ko naručuje sječe, ko organizuje otpremu i kuda, čija su imena građana zloupotrijebljena za izdavanje naloga, koji vlasnici pilana plaćaju ove trupce i kome — a sve u ime i za račun ogrevnog drveta namijenjenog stanovništvu u ruralnim područjima”, piše Delić.

Prema njegovim riječima interesantno je da su prije nekoliko mjeseci zaplijenili fiktivne naloge za čak 2.500 kubika tehničke građe, pri čemu cjelokupna količina potiče upravo iz Jelovice.

“Lugari, šumarski inspektori i zaštitari ćute i žmure. Ali , ja i nacelnik direkcije za šume Ranko Kankaraš nećemo žmuriti na njihov (ne)rad. Ista situacija je i u određenim odjeljenjima u Rožajama, ali o tome ćemo uskoro. Odgovorno tvrdimo da je šumarska mafija po stepenu kriminaliteta jača od duvanske, o čemu svjedoče i izvještaji Državne revizorske institucije (DRI), kao i nalaz Evropske svemirske agencije (ESA). Dok građani plaćaju i do 100 evra metar drva za ogrijev, neko na njihova imena prisvaja milione kubika” – napisao je Delić u fejsbuk objavi, i dokumentovao to fotografijama koje svjedoče da se radi o totalnoj sječi.

Jelovica kod Berana godinama je jedno od područja sjevera Crne Gore na kojem se evidentira bespravna sječa. Andrija Delić, državni sekretar u Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, posljednjih godina javno upozorava na razmjere problema u crnogorskim šumama i proziva institucije zbog propusta u njihovoj zaštiti.

Uprava policije je ranije počela da se obračunava sa šumarskom mafijom u Beranama nakon što je krajem aprila ove godine na sjednici lokalnog parlamenta u ovom gradu najavio načelnik Odjeljenja bezbjednosti Željko Babović kazao da će hapšenja biti svuda gdje “ljudi misle da su došli na određene pozicije i da mogu da prave kombinacije - grdno su se prevarili”.

Najveća pljačka države, objasnio je on, jeste to što se čamova šuma otprema i prikazuje kao ogrjevno drvo, pa se umjesto takse od 140 eura plaća svega 9 eura.

„Zamislite kolika je šteta za državu Crnu Goru, procjenjuje se da je država pustošenjem šuma oštećena oko 100 milona eura tokom 2025, najviše na sjeveru“, kazao je on.

Andrijea Delić je u međuvremenu problem bespravne sječe počeo predstavljati kao šire pitanje funkcionisanja države. Govorio je o velikim površinama devastiranih šuma, nestanku drvne mase i sumnjama da šumski kriminal ima veze sa ljudima unutar institucija. Javno je tvrdio i da su on i njegovi saradnici zbog rada na suzbijanju ekološkog kriminala bili praćeni i zastrašivani i da je na njih pucano.

Prema Strateškom planu ruralnog razvoja Opštine Berane za period 2023–2028, na području te opštine je od 2020. do 2022. godine evidentirano oko 4.364 kubna metra bespravne sječe u privatnim i državnim šumama.

Jelovica se i u dokumentima i izvještajima nadležnih institucija pojavljuje kao jedno od područja na kojem je problem posebno izražen. Još u januaru 2022. godine Uprava za šume saopštila je da je u Gazdinskoj jedinici „Jelovica“ nastavljen problem bespravne sječe, uz indicije da su u nezakonite aktivnosti uključene organizovane grupe.

Poslednja policijaska akcija na Jelovici kod Berana dešava se samo nekoliko dana nakon što je državni sekretar Andrija Delić na svom ličnom fejsbuk nalogu pod naslovom “Jelovice čija lisi?” ukazao na to da su poslednje kontrole na toj planini podsjetile na ranije ekocidno uništavanja šuma, i to ilustrovao fotografijama na kojima se vidi da je sječa neselektivna i totalna.

On je ranije napisao i da su u prethodnom periodu “intenzivno radili na razotkrivanju modusa operandi organizovane kriminalne grupe koja sistematično uništava šume u Crnoj Gori”.

“Od 2021 do 2024 posječeno je 600 km2 ili 9,2 miliona kubika od kojih je Uprava za šume prijavila 2,1 milion kubika”, tvrdi Delić.