Crna Gora posljednja u Evropi po prometu robe u lukama
Crna Gora ima najmanji robni promet u lukama među 26 evropskih zemalja obuhvaćenih pregledom Eurostata i Euronewsa. Tokom 2024. kroz crnogorske luke prošlo je 2,5 miliona tona robe – gotovo devet puta manje nego kroz luke susjedne Hrvatske i više od 200 puta manje nego kroz vodeću Holandiju.
Pomorski transport predstavlja jednu od ključnih arterija evropske trgovine, ali podaci Eurostata pokazuju ogromne razlike među državama kada je riječ o količini robe koja prolazi kroz njihove luke.
Na samom začelju evropske tabele nalazi se Crna Gora, sa svega 2,5 miliona tona robe obrađene u svim lukama tokom 2024. godine, pokazuju podaci koje je objavio Euronews.
Time je Crna Gora zauzela 26. i posljednje mjesto među zemljama prikazanim u analizi, koja, pored članica Evropske unije, uključuje i pojedine zemlje kandidate i članice EFTA.
Hrvatska ima više od osam puta veći lučki promet
Razlika je naročito vidljiva kada se Crna Gora uporedi sa državama slične veličine ili zemljama iz regiona.
Kroz hrvatske luke tokom 2024. prošlo je 20,9 miliona tona robe, odnosno oko 8,4 puta više nego kroz crnogorske.
Slovenija je zabilježila 21,8 miliona tona, Bugarska 29,5 miliona, dok je Rumunija dostigla 59,6 miliona tona.
I manje ostrvske ekonomije nalaze se ispred Crne Gore: Malta je zabilježila 4,5 miliona tona, Island 7,2 miliona, a Kipar 8,9 miliona tona.
Podatak od 2,5 miliona tona pokazuje koliko je crnogorski robni pomorski saobraćaj mali u evropskim razmjerama, ali i koliko prostora postoji za razvoj tranzitne funkcije crnogorskih luka, prije svega Luke Bar.
Holandija na vrhu sa 538 miliona tona
Na suprotnom kraju liste nalazi se Holandija, čije su luke tokom 2024. obradile čak 538,1 milion tona robe.
To je više od 215 puta veći promet nego u Crnoj Gori.
Odmah iza Holandije je Turska sa 524,7 miliona tona, dok slijede Italija sa 488,6 miliona i Španija sa 486 miliona tona.
Belgija je zabilježila 274,9 miliona tona, Njemačka 273,9 miliona, a Francuska 269,8 miliona tona.
Norveška je sa 212,1 milion tona osma, dok su Grčka, Švedska i Poljska takođe premašile granicu od 100 miliona tona.
Roterdam ubjedljivo najveća evropska luka
Kada se posmatraju pojedinačne luke u Evropskoj uniji, Roterdam ostaje neprikosnoveni lider. Najveća holandska luka tokom 2024. primila je i otpremila 397,3 miliona tona robe.
Na drugom mjestu je belgijski kompleks Antwerp-Bruges sa 243,7 miliona tona, dok je Hamburg treći sa 97 miliona tona.
Slijede Algeciras u Španiji sa 81,5 miliona i Amsterdam sa 78,8 miliona tona.
Među deset najvećih nalaze se još francuski HAROPA kompleks Le Havre–Rouen, poljski Gdanjsk, Marseille, Valencia i rumunska Constanța.
More nosi gotovo 90 odsto spoljne trgovine EU
Značaj luka daleko prevazilazi same brojke o pretovaru robe.
Prema podacima EU Blue Economy Observatory, gotovo 90 odsto spoljne robne trgovine Evropske unije odvija se morskim putem.
Globalno je tokom 2024. morem prevezeno oko 13 milijardi tona robe, dok su luke Evropske unije obradile približno 3,4 milijarde tona – oko četvrtine ukupnog svjetskog obima.
Evropska komisija zato pomorski transport opisuje kao jedan od istorijskih pokretača ekonomskog razvoja i prosperiteta kontinenta.
U martu ove godine Komisija je usvojila i dvije strategije kojima želi da ojača konkurentnost, održivost, bezbjednost i otpornost evropskog pomorskog sektora, uključujući luke, brodarstvo i brodogradnju.
Crna Gora ima dobar položaj ali to nije dovoljno
Za Crnu Goru, međutim, podaci Eurostata ukazuju i na dugogodišnji izazov: geografski položaj na Jadranu nije sam po sebi dovoljan da zemlja postane ozbiljniji regionalni transportni i logistički centar.
Za značajniji rast prometa potrebni su snažnija privreda i spoljna trgovina, bolja željeznička i drumska povezanost zaleđa, veći tranzitni tokovi i snažnije pozicioniranje Luke Bar prema tržištima Srbije i Centralne Evrope.