Gdje je završio novac od ekonomskog državljanstva: 251,2 miliona u turizmu, 31,4 miliona za inovacije

Iako je Posebni program ulaganja od posebnog značaja za privredni i ekonomski interes Crne Gore formalno završen još krajem 2022. godine, obrada pristiglih zahtjeva i finansijske transakcije proistekle iz programa nastavile su se i nakon njegovog okončanja.

 

Prema najnovijim podacima Agencije za investicije Crne Gore, do 31. jula ove godine podnijeta su ukupno 1.113 zahtjeva za sticanje crnogorskog državljanstva, dok je za 869 aplikacija već donijeto rješenje o prijemu u crnogorsko državljanstvo.

U razvojne projekte u oblasti turizma do sada je uplaćeno više od 251,2 miliona eura, dok je država na ime administrativnih taksi prihodovala 43,57 miliona eura, navodi se u dokumentu objavljenom na sajtu Vlade Crne Gore.

Ciljevi programa i licencirani posrednici

Program ekonomskog državljanstva uveden je sa ciljem privlačenja stranih investicija i intenziviranja razvoja turizma, poljoprivrede i prerađivačke industrije, posebno u manje razvijenim opštinama. Vlada podsjeća da je odluka o kriterijumima, načinu i postupku izbora lica koja mogu steći crnogorsko državljanstvo po ovom osnovu donijeta u novembru 2018. godine, dok je javni poziv za kvalifikovanje projekata na Listu razvojnih projekata u oblasti turizma raspisan u februaru 2019. godine. Program je trajao do 31. decembra 2022. godine, a bilo je predviđeno da se u tom periodu može donijeti najviše 2.000 rješenja o prijemu u državljanstvo.

Od ukupno 1.113 pristiglih aplikacija, najveći broj odnosio se na posrednika Henley & Partners Government Services LTD Jersey – ukupno 531. Preko kompanije Arton Group GmbH Austrija pristiglo je 295 aplikacija, dok je preko agencije Apex Capital Partners doo Podgorica podnijeto 287 zahtjeva.

Status aplikacija: Većina odobrena, dio odbijen, pet predmeta još u proceduri

Podaci Agencije pokazuju da su za ukupno pet zahtjeva, zaključno sa 31. julom 2026. godine, ispunjeni kriterijumi nakon sprovedene procedure, pa se oni trenutno nalaze u postupku odlučivanja kod Ministarstva unutrašnjih poslova. Za 869 zahtjeva MUP je već donio rješenja o prijemu u crnogorsko državljanstvo.

S druge strane, 239 zahtjeva je odbijeno zbog negativnog mišljenja agenta za ocjenu međunarodne podobnosti ili zbog neispunjavanja kriterijuma propisanih odlukom. Jedan zahtjev nalazi se u postupku kontrole prenosa sredstava kod ovlašćenog posrednika, dok kod revizora, prema izvještaju, nema podnesenih zahtjeva za mišljenje.

Stotine miliona eura uloženo u turizam i ESCROW račune

Najveći finansijski efekat programa odnosi se na ulaganja u razvojne projekte u oblasti turizma. Na osnovu izvještaja nezavisnih revizora, investitorima je od početka realizacije programa do 31. jula 2026. godine uplaćeno ukupno 251.222.956,09 eura za ulaganja u projekte sa Liste razvojnih projekata u oblasti turizma.

Pored toga, na ESCROW računima aplikanata u tom trenutku nalazilo se još 2.085.000 eura — odnosno sredstva koja su deponovali aplikanti čije se prijave još nalaze u fazi razmatranja kod nadležnih organa. Odlukom je bilo propisano da aplikant za sticanje državljanstva mora na ESCROW račun položiti najmanje 450.000 eura za ulaganje u razvojni projekat u Podgorici ili primorskom regionu, odnosno najmanje 250.000 eura za projekte u sjevernom ili središnjem regionu (osim Glavnog grada).

Donacije za manje razvijene opštine i dinamika transfera

Jedan segment programa odnosio se na sredstva namijenjena razvoju manje razvijenih jedinica lokalne samouprave. Na račun Agencije za investicije Crne Gore tokom 2023. godine uplaćeno je ukupno 33,3 miliona eura za tu namjenu, dok je prethodno, 13. januara 2023. godine, na Centralni račun državnog trezora preneseno 32.999.849,80 eura po zahtjevu Ministarstva finansija.

Nakon što su nezavisni revizori potvrdili izvršene prenose sredstava sa ESCROW računa, Agencija je tokom 2024, 2025. i 2026. godine izvršila dodatne transfere namijenjene donacijama:

• Jun 2024: prenijeto 6,7 miliona eura za 67 aplikacija;
• Jul 2024: prenijeto 7,5 miliona eura za 75 aplikacija;
• Avgust 2024: prenijeto 1,9 miliona eura za 19 aplikacija;
• Septembar 2024: prenijeto 2,5 miliona eura za 25 aplikacija;
• Decembar 2024: prenijeto 799.251 euro za osam aplikacija (nakon umanjenja za bankarske provizije);
• Maj 2025: prenijeto dodatnih 900.000 eura za devet aplikacija;
• 15. jun 2026: izvršen posljednji evidentirani transfer od 199.936,10 eura za dvije aplikacije (takođe umanjeno za bankarsku proviziju).

Sva ova sredstva uplaćena su u svrhu donacije za razvoj manje razvijenih jedinica lokalne samouprave i prenijeta na namjenski račun.

Ulaganja u poljoprivredu, prerađivačku industriju i takse

Za ulaganja u poljoprivredu i prerađivačku industriju, prema dostavljenim revizorskim izvještajima, investitorima je od početka realizacije programa do 31. jula 2026. godine uplaćeno 500.000 eura. To je ujedno i cjelokupan iznos sredstava koji je bio deponovan na ESCROW računima aplikanata za ovu svrhu.

Značajan prihod ostvaren je i kroz administrativne takse. Prema podacima sa Centralnog računa državnog trezora, od početka realizacije programa do 31. jula 2026. godine uplaćeno je ukupno 43.575.344,62 eura po ovom osnovu.

Sredstva za Fond za inovacije i neslaganja u evidencijama

Još jedan veliki finansijski segment odnosi se na sredstva namijenjena Fondu za inovacije Crne Gore. Prema evidenciji Agencije za investicije, do kraja jula ove godine Fondu je u svrhu razvoja inovacione politike uplaćeno 31,3 miliona eura, dok je na ESCROW računima za istu namjenu evidentirano još 500.000 eura.