Biblioteka pristupačnih formata u treću deceniju ulazi sa većim nadležnostima, izazovi prostor i kadar

Biblioteka pristupačnih formata Crne Gore „Vojislav Minić“ u treću deceniju ulazi sa snažnijim zakonskim osnovom, jasnije definisanom ulogom i većom odgovornošću, a prioriteti su rješavanje pitanja prostora i jačanje kadrovskih kapaciteta, poruka je sa svečanosti povodom 20 godina postojanja te ustanove.

Direktor Biblioteke pristupačnih formata Crne Gore „Vojislav Minić“ Božidar Denda kazao je da su prije 20 godina krenuli sa jednostavnom namjerom – da knjiga pronađe put do onih koji ne mogu da koriste standardno štampano pismo.

“Danas, dvije decenije kasnije, hiljadama brojimo priređene publikacije u audio formi i drugim pristupačnim formatima. Stotinama hiljada brojimo posudbe korisnicima, a tu su i stotine književnih skupova, tribina i drugih kulturnih programa biblioteke za njene korisnike i ukupnu kulturnu javnost“, ukazao je Denda.

Iza pomenutih brojeva, kako je rekao, stoje ljudi i to je zapravo jedino pravo mjerilo.

“Stoje i priznanja koja su pokazala da je taj rad prepoznat, dvije nagrade Savjeta Evrope za projekte Evropskih dana kulturne baštine, kao i desetak domaćih priznanja, među kojima nam je posebno draga nagrada ‚Dr. Niko Simov Martinović‘, najviše priznanje Udruženja bibliotekara Crne Gore. Nagrade Savjeta Evrope iz 2019. i 2025. za nas imaju posebnu težinu, jer su pokazale da pristupačnost kulturne baštine može biti kako tema Crne Gore, tako u isto vrijeme evropski prepoznatljiva vrijednost“, istakao je Denda.

Prema njegovim riječima, Biblioteka je uz mnogo truda i uz značajnu podršku Ministarstva kulture i medija učestvovala u procesu koji je u oktobru prošle godine doveo do izmjena Zakona o bibliotečkoj djelatnosti.

“Novim zakonskim rješenjima naša ustanova dobila je položaj Nacionalnog bibliotečkog centra za bibliotečke fondove u pristupačnim formatima i matičnu ulogu za biblioteke i odjeljenja sa pristupačnom građom u Crnoj Gori“, podsjetio je Denda.

Naglasio je da je njihov cilj jednostavan, a to je da se dođe do takvog stepena društvenog razvoja u kojem će svaki čovjek moći da bira format u kojem će čitati jednako lako i prirodno kao što bira publikaciju koju želi da pročita.

“Da pristupačnost ne bude tek dodatak kulturi, već njen redovan i podrazumijevajući dio. Da inkluzivna kultura ne bude poseban program, već prirodan dio svakodnevnog kulturnog života“, poručio je Denda.

Dobra saradnja sa bibliotekama iz Srbije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Slovenije, kako je naveo, jedan je od najvažnijih načina „da svi zajedno napredujemo“.

“Pred nama su već novi zadaci. Prije svega trajno rješavanje pitanja prostora i jačanje kadrovskih, tehničkih i finansijskih kapaciteta biblioteke. Novi zakonski status donosi nove nadležnosti, ali one moraju biti praćene uslovima i ljudima koji mogu da ih nose. Vjerujemo da ćemo u tom pogledu i nadalje imati podršku Ministarstva kulture i medija i drugih institucija države. Naš zadatak je da naš put učvrstimo i proširimo. To je bila naša misija tokom prvih 20 godina. To ostaje naša misija i naš zadatak u toku narednih 20 godina“, poručio je Denda.

Ministarka kulture i medija Tamara Vujović istakla je da Biblioteka pristupačnih formata pokazuje da uveliko prati savremene tokove i u njima aktivno učestvuje, te da je tokom godina razvijala svoju izdavačku djelatnost, produkciju audio-knjiga i publikacija u drugim pristupačnim formatima, širila krug korisnika, uspostavljala saradnju sa ustanovama u Crnoj Gori i regionu i pokretala projekte koji pristupačnost povezuju sa novim tehnologijama i savremenim načinima predstavljanja kulture.

“Posebnu vrijednost Biblioteke potvrđuje i veliki broj korisnika. To najbolje govori o stvarnoj potrebi za sadržajima koje Biblioteka stvara i o značaju njene misije. Rastući broj korisnika istovremeno je i obaveza da se produkcija dalje razvija, da se prate savremene tehnologije i povećava broj kvalitetnih i raznovrsnih naslova dostupnih u pristupačnim formatima“, naglasila je Vujović.

Kao dobar primjer djelovanja Biblioteke navela je projekat „Kultura svima!“, koji pokazuje koliko se može postići kada se povežu kultura, znanje, tehnologija i dobra međuinstitucionalna saradnja.

“Projekat je realizovan u saradnji Biblioteke, Kulturnog centra ‚Homer‘ i Elektrotehničkog fakulteta Univerziteta Crne Gore, uz učešće pet crnogorskih muzeja, a posebnu vrijednost mu daje činjenica da će biti predstavljen u Savjetu Evrope u Strazburu u decembru ove godine, kada Crna Gora preuzima predsjedavanje Komitetom ministara Savjeta Evrope. Takve rezultate treba pohvaliti i dalje razvijati“, poručila je Vujović.

Značajan korak u pravcu razvoja Biblioteke napravljen je i na institucionalnom planu.

“Izmjenama i dopunama Zakona o bibliotečkoj djelatnosti iz oktobra prošle godine stvoren je novi normativni okvir za rad i razvoj Biblioteke. Dosadašnja Biblioteka za slijepe transformisana je u Biblioteku pristupačnih formata Crne Gore ‚Vojislav Minić‘, u skladu sa savremenim razumijevanjem pristupačnosti, potrebama osoba oštećenog vida i drugih korisnika koji ne mogu da koriste standardno štampane materijale, kao i obavezama koje proizlaze iz Marakeškog ugovora“, kazala je Vujović.

Smatra da je jedna od najvažnijih uloga Biblioteke da bude mjesto stručnog znanja i podrške, da povezuje ustanove, prati tehnološki razvoj i podstiče primjenu najboljih standarda.

“Ministarstvo kulture i medija prepoznalo je značaj ovog procesa i dalo potporu stvaranju normativnih i institucionalnih uslova za novu fazu razvoja Biblioteke“, istakla je Vujović.

U narednom periodu posebno su, kako je ukazala, važna dva prioriteta.

“Prvi je stvaranje trajnih i adekvatnih prostornih uslova za Biblioteku. Ustanova sa ovakvom misijom, proširenim nadležnostima i razvojnim potencijalom treba da ima pristupačan i funkcionalan prostor koji odgovara savremenim bibliotečkim, izdavačkim i tehnološkim procesima i potrebama njenih korisnika. Drugi prioritet je jačanje kadrovskih kapaciteta, jer savremena produkcija pristupačnih formata traži specifična znanja, a razvoj novih tehnologija zahtijeva stalno usavršavanje“, rekla je Vujović.

Zbog toga će Ministarstvo, kako je najavila, u saradnji sa Bibliotekom i drugim nadležnim institucijama, nastaviti da stvara uslove za njen institucionalni, kadrovski i programski razvoj.

Na svečanosti su uručene povelje i zahvalnice zaslužnim pojedinicima i institucijama.