Bajković: Bogata istorija grada prolazi nezapaženo pored turista

Arhivska građa koja svjedoči o bogatoj istoriji Budve i značajnim porodičnim fondovima uglavnom ostaje nevidljiva za brojne posjetioce, jer lokalni arhiv i dalje nema sopstveni izložbeni prostor u kojem bi reprezentovao vrijedne istorijske dokumente.

Na problem nedovoljne vidljivosti arhivskoga blaga i izazove sa kojima se ova ustanova suočava u svakodnevnom radu ukazano je u razgovoru o ulozi i značaju arhiva u našoj zajednici.

Bogata istorijska građa bez stalne postavke

U depou budvanskog arhiva čuvaju se dokumenti od izuzetnog značaja za proučavanje prošlosti opštine i primorja, ali nepostojanje adekvatnog prostora onemogućava njihovo stalno prikazivanje javnosti.

„Pomalo to prolazi nezapaženo, jer mi kao institucija nemamo svoj izložbeni prostor u kojem bismo mogli da reprezentujemo dio naše građe. Imamo građu koja se odnosi na porodicu Ljubiša, na Nastasija Bosarića, kao i građu koja se odnosi na Skupštinu opštine Budva. To je mali pregled i istorijat cijeloga našega grada. Uz sve ostale porodične fondove, mogla bi se uvijek napraviti lijepa prezentacija, bilo kroz stalne ili povremene postavke. U nemogućnosti smo da to prezentujemo turistima, tako da to, nažalost, prolazi nezapaženo”, istakla je načelnica budvasnkog Arhiva, Julija Bajković, u razgovoru za program Radio Budve.

Arhiv sklonjen u stranu u odnosu na ostale kulturne sadržaje

Kada posjećuju Budvu, turisti se uglavnom usmjeravaju na muzejske eksponate i ljetnje festivale, dok arhivske ustanove ostaju van glavnih turističkih ruta i interesovanja.

„Ljudi i turisti uglavnom nemaju jasne planove šta bi sve trebalo da vide kada dođu u jedan grad. Arhiv je uvijek negdje po strani — tu su muzeji, kao i drugi kulturni sadržaji poput Grad teatra i predstava. Ukoliko nije dobro prezentovan, arhiv uvijek ostane malo sa strane”, objašnjava ona.

„Nedelja arhiva” kao prilika za skretanje pažnje javnosti

Kako bi se skrenula pažnja na značaj dokumentarnog blaga, Arhiv Crne Gore godinama unazad organizuje posebne programe i manifestacije usmjerene na promociju arhivske struke.

„To se radi već godinama unazad, a povod za razgovor je i 'Nedelja arhiva', koja je upravo i osmišljena sa ciljem da se podigne svijest o značaju građe koja se čuva na nivou Crne Gore. Tokom te sedmice bogato se radi na kulturnom sadržaju i to je trenutak kada pokušavamo da se izdignemo iz tog procesa klasične državne institucije i da ponovo budemo percipirani kao ustanova iz oblasti kulture”, navodi sagovornica.

Digitalizacija nudi vidljivost, ali ne i potpunu zaštitu

Iako savremene tehnologije omogućavaju lakši pristup dokumentima, stručnjaci upozoravaju da proces digitalizacije nosi i brojne tehničke izazove te da ne može u potpunosti zamijeniti fizičku zaštitu originala.

„Sa arhivskog stanovišta, digitalizacija se ne može smatrati trajnom zaštitom. Ona jeste određeni oblik zaštite u smislu da ne dolazi do habanja samih dokumenata prilikom njihove prezentacije i omogućava vidljivost na savremenim medijima. Međutim, sama zaštita dokumenta u digitalnoj formi je kompleksna, jer zahtijeva i očuvanje tehnologije kojom se ta građa čuva. Riječ je o veoma složenom procesu, pa ne možemo govoriti o potpunoj, već samo o djelimičnoj zaštiti”, naglašava ona.

Klimatski uslovi i vlaga najveća prijetnja depou

Pored nedostatka izložbenog prostora, očuvanje papirne građe na primorju dodatno otežavaju specifični mikroklimatski uslovi, što zahtijeva savremenija i kvalitetnija tehnička rješenja u samim depoima.

Visoka vlažnost vazduha i česte temperaturne oscilacije predstavljaju stalnu opasnost za papirnu dokumentaciju, zbog čega je opremanje i adekvatno održavanje arhivskih depoa jedan od ključnih prioriteta za dugoročnu zaštitu istorijskog nasljeđa Budve.