Anđa Budimir: Problem otpada zahtijeva regionalne centre, sankcije i buđenje svijesti građana
Povodom 35 godina od proglašenja Crne Gore za prvu ekološku državu u Evropi, eko-ambasadorka i građanska aktivistkinja Anđa Budimir gostovala je u jutarnjem programu Radio Budve.
Ona se osvrnula na aktuelni problem odlaganja smeća, posjetu diplomatskih predstavnika, kao i na izazove sa kojima se suočava opština Budva.
Govoreći o angažovanju evropskih zvaničnika, Budimir je istakla da kampanja „Čuvaj da te čuva“, koju sprovodi Evropska delegacija u saradnji sa NVO sektorom i Ministarstvom ekologije, održivog razvoja i razvoja Sjevera, daje pozitivne rezultate u pogledu blokada i pečaćenja divljih deponija.
U okviru ove kampanje, predstavnici Evropske unije, diplomatski predstavnici, predsjednik opštine, direktorica javno-komunalnog preduzeća i eko-aktivisti obišli su deponiju na Brajićima. Na tom prostoru, gdje se prethodnih 15 godina na mjestu starog kamenoloma odlagala svaka vrsta otpada, prošlog ljeta i jeseni došlo je do samozapaljivanja. Nakon toga, Opština Budva i komunalno preduzeće su zatvorili deponiju za odlaganje otpada i pristupili njenoj sanaciji.
Budimir navodi da je na Brajićima urađen veliki posao, ali da se sa sanacijom neće stati. Izrazila je nadu da će Opština, javno-komunalno preduzeće i Agencija za zaštitu životne sredine u narednom periodu raditi na saniranju i kaptiranju podvodnih tokova, kako se ne bi ugrozilo vodosnabdijevanje sela koja se nalaze ispod deponije.
Kao generalni problem u Crnoj Gori, eko-ambasadorka je izdvojila nedostatak mjesta za odlaganje otpada. Prema njenim riječima, neophodno je razmotriti pravljenje regionalnih centara – eventualno po jednog za primorje, centralni dio i sjever, mada ostaje otvoreno pitanje da li bi ta tri centra riješila stvar ili bi bilo potrebno više manjih.
Ona naglašava da je potrebno početi sa selekcijom otpada i reciklažom materijala poput stakla i plastike. Kao primarnu preporuku građanima dok lokalna samouprava i država ne donesu detaljnije smjernice, Budimir je predložila akciju neformalnog udruženja „Čista Gora“:
„Rado bih svima preporučila da posljednje subote u mjesecu posjete dvorište osnovne škole gdje neformalno udruženje Čista Gora radi mali svoj projekat reciklažice, to jest da u svojim domovima počnu sa odvajanjem plastike koju bi, znači, tog dana mogli donijeti u dvorište osnovne škole.“
Govoreći o specifičnim problemima Budve, Budimir je objasnila da se smeće iz ove opštine odvozi na fizički udaljenu deponiju Možura. Tokom ljetnjeg perioda, zbog gužvi u saobraćaju, troši se veliko vrijeme na transport otpada i povratak kamiona.
Dodatni problem predstavlja nemogućnost kontrole kontejnerskih stanica i divljih deponija, jer se otpad uglavnom odlaže u kasnim noćnim satima. Iako bi kaznena politika dala rezultate, Budimir ističe da zakonska regulativa ne pomaže dovoljno jer je prekršioca potrebno uhvatiti na djelu i posjedovati foto-dokumentaciju u postupku dokazivanja.
U samom gradu problem stvaraju kontejnerske stanice koje se većinom ne nalaze na opštinskom zemljištu, pa ih pojedinci pomjeraju kako im odgovara. Takođe, zbog nedostatka parkinga, građani vozilima zatvaraju pristup kontejnerima, pa nadležne službe po nekoliko dana ne mogu da priđu i odvezu otpad.
Tokom protekle zime, usljed velikih kiša i bujičnih poplava, velika količina otpada završila je u moru, a talasi su je kasnije donijeli na obalu. Budimir je apelovala da se u narednom periodu povede mnogo više računa o čistoći obale i da se izvrši veći pritisak na zakupce plaža. Oni bi, kako navodi, morali redovno da čiste otpad i tokom jeseni i zime kada nema turista, u skladu sa ugovorom koji su potpisali, a ne da čekaju da aktivisti rade posao umjesto njih.
Kao ključno rješenje, sagovornice su izdvojile edukaciju, budnost svijesti i savjest pojedinca. Budimir se na kraju razgovora pozvala na izjavu svog prijatelja Matveja za Televiziju Budve, koji je poručio da dom ne završava sa četiri zida i da građani moraju osjećati prostor u kome borave i kreću se, umjesto što se vode isključivo ličnim potrebama poput nepropisnog parkiranja automobila.