Istraživanje otkrilo: Vrijeme doručka utiče na dužinu života

Novi uvid iz obimne zdravstvene studije sugeriše da doba dana u kojem konzumiramo svoj prvi obrok može odigrati ključnu ulogu u dugovječnosti.

 

Prema nalazima objavljenim u časopisu European Journal of Clinical Nutrition, osobe koje odlažu doručak ili prvi unos kalorija za kasnije sate suočavaju se s većom stopom smrtnosti u poređenju s onima koji jedu ranije ujutro.

Analiza navika na uzorku od preko 30 hiljada ljudi

Istraživački tim analizirao je podatke 31.044 odrasle osobe starije od 40 godina, prikupljene kroz američko Nacionalno istraživanje zdravlja i ishrane (NHANES). Učesnici su precizno bilježili sve namirnice, napitke i tačno vrijeme njihove konzumacije tokom 24 sata, a njihovi zdravstveni kartoni praćeni su u prosjeku 8,6 godina, sve do kraja 2019. godine.

Tokom tog perioda zabilježena su 7.129 smrtna slučaja, od kojih je 2.259 bilo direktno povezano s kardiovaskularnim oboljenjima. Prvi obrok je u analizi definisan kao prvi unos kalorija nakon 4:00 sata ujutro.

Što se duže odlaže doručak, rizik od smrtnosti raste

Nakon što su istraživači prilagodili modele i uzeli u obzir varijable poput starosti, pušenja, fizičke aktivnosti, indeksa tjelesne mase (BMI), kvaliteta ishrane, prihoda i postojećih dijagnoza, uočena je jasna statistička povezanost.

Rizici su se povećavali zavisno od vremena prvog obroka u odnosu na referentnu grupu (oni koji doručkuju između 7:00 i 8:00 ujutro):

• Između 8:00 i 10:00 h: 10% veća smrtnost od svih uzroka.
• Između 10:00 i 12:00 h: 19% veća smrtnost od svih uzroka.
• Nakon 12:00 h (podne): 29% veća ukupna smrtnost.

Poseban udar na zdravlje srca i očekivani životni vijek

Kod osoba koje prvi put unose hranu tek nakon podneva, rizik od fatalnih kardiovaskularnih događaja bio je veći za čak 46%. Procijenjeno je da pedesetogodišnjaci koji praktikuju ovako kasno jedenje gube u prosjeku 2,46 godina očekivanog životnog vijeka.

Optimalno vrijeme za večeru i opasnosti ekstremnih tajminga

Kada je u pitanju posljednji dnevni obrok, rezultati pokazuju obrazac u obliku slova U. Najniža stopa rizika zabilježena je kod osoba koje večeraju oko 20:00 sati.

S druge strane, odstupanja od ovog okvira nosila su veći rizik:

• Završetak unosa hrane prije 19:00 h: 13% veća smrtnost od svih uzroka.
• Obroci nakon ponoći: 27% veći rizik od smrtnosti.

Glavni autor studije, Zhilei Shan sa Univerziteta nauke i tehnologije Huazhong, ističe da ovo ne znači da je raspon od 19:00 do 20:00 sati univerzalan recept za svakoga. Kasni obroci mogu poremetiti cirkadijalni ritam i metabolizam, dok vrlo rano prestajanje s jelo često ukazuje na prisustvo bolesti, specifičan raspored rada ili nedovoljan unos energije — pri čemu su u toj grupi češće bile starije i bolesnije osobe.

Indikator zdravstvenog stanja, a ne nužno direktan uzrok

Zanimljivo je da dužina vremenskog prozora tokom kojeg se konzumira hrana (tzv. eating window) nije pokazala dosljednu povezanost sa smrtnošću kada se u računicu ubaci vrijeme prvog obroka.

Kasnije jedenje često je posljedica, ali i pokazatelj lošijeg opšteg zdravlja, nedostatka sna, smjenskog rada ili nepovoljnih socioekonomskih uslova. Zbog toga naučnici upozoravaju da se ovi nalazi trebaju posmatrati kao signal mogućeg rizika i navika koja se može korigovati, a ne kao konačan dokaz da kasniji doručak direktno uzrokuje raniju smrt.

Ograničenja sprovedenog istraživanja

Autori napominju da studija ima opservacioni karakter i oslanja se na podatke o ishrani prikupljene tokom samo jednog 24-časovnog perioda. Takođe, faktori poput individualnog hronotipa (da li je neko "noćna ptica" ili "ranoranilac") i navika spavanja nisu u potpunosti obuhvaćeni analizom, što ostavlja prostor za dodatna istraživanja.