Nova AI pravila već važe: Šta moraju da označavaju kompanije, mediji i korisnici
AI sadržaj u Evropskoj uniji od 2. avgusta podliježe novim pravilima transparentnosti. Korisnici sada moraju znati kada razgovaraju sa chatbotom ili gledaju fotografiju, video ili tekst koji je stvorila vještačka inteligencija.
Do sada je vještačka inteligencija često radila u pozadini. Korisnik nije uvijek znao da li razgovara sa čovjekom ili chatbotom. Nije bilo lako prepoznati ni fotografiju, video, podkast ili drugi AI sadržaj.
Era „nevidljive” vještačke inteligencije u Evropskoj uniji zvanično je završena 2. avgusta. Na snagu su stupila nova pravila koja od pružalaca AI usluga zahtijevaju veću transparentnost.
Cilj je jednostavan – građani moraju znati kada komuniciraju sa vještačkom inteligencijom ili koriste AI sadržaj koji je ona stvorila ili značajno izmijenila. Riječ je o prvim pravilima iz AI Act-a koja će većina građana primijetiti u svakodnevnom životu.
AI više ne smije biti skriven
Nova pravila odnose se na sisteme koji direktno komuniciraju sa ljudima ili stvaraju sadržaj koji bi mogao dovesti korisnike u zabludu.
To znači da će mnogi chatbotovi morati jasno naznačiti da odgovore daje vještačka inteligencija. Isto važi i za određene AI-generisane fotografije, video-snimke, audio-zapise i tekstove od javnog interesa koji nijesu prošli ljudsku uredničku provjeru.
Drugim riječima, cilj nije ograničiti razvoj vještačke inteligencije, već povećati transparentnost njene upotrebe.
Deepfake sadržaji dobijaju oznake
Posebna pažnja posvećena je deepfake sadržajima.
Evropska komisija preporučuje da oznake budu vidljive odmah na početku video-snimka ili tokom njegovog prikazivanja. Kod fotografija se predlažu i interaktivna upozorenja koja korisniku jasno stavljaju do znanja da je sadržaj nastao ili je izmijenjen uz pomoć vještačke inteligencije.
Pored vidljivih oznaka, AI sadržaj trebalo bi da sadrži i mašinski čitljive digitalne oznake kako bi ga druge platforme i alati mogli automatski prepoznati.
Podkasti i chatbotovi takođe ulaze u nova pravila
Promjene neće osjetiti samo društvene mreže.
Ako je podkast u potpunosti generisan vještačkom inteligencijom, preporuka je da se to jasno naglasi na samom početku snimka.
Kod chatbotova pravilo je još jednostavnije. Korisnik mora znati da razgovara sa vještačkom inteligencijom, osim ako to nije potpuno očigledno iz samog interfejsa.
To će uticati na veliki broj internet prodavnica, banaka, telekomunikacionih kompanija i drugih firmi koje koriste AI za komunikaciju sa korisnicima.
Ne odnosi se samo na tehnološke gigante
Nova pravila ne pogađaju isključivo kompanije poput OpenAI-ja, Googlea ili Anthropica.
Obaveze se odnose na pružaoce i korisnike AI sistema koji posluju na evropskom tržištu. Za neke postojeće modele predviđen je prelazni period do decembra 2026. godine, ali se nova pravila transparentnosti već primjenjuju na sisteme koji ulaze na tržište Evropske unije.
To znači da će i mnoge evropske kompanije morati da prilagode svoje internet stranice, korisničku podršku i digitalne proizvode.
Kazne dostižu 15 miliona eura
Nepridržavanje pravila moglo bi biti veoma skupo.
Za kršenje obaveza transparentnosti ili bezbjednosnih zahtjeva predviđene su kazne do 15 miliona eura ili tri odsto globalnog godišnjeg prometa, u zavisnosti od toga koji je iznos veći.
Za najteže zabranjene AI prakse kazne mogu dostići 35 miliona eura ili sedam odsto globalnog godišnjeg prometa.
Povjerenje postaje jednako važno kao i tehnologija
AI Act ne pokušava da zaustavi razvoj vještačke inteligencije. Njegov cilj je da poveća povjerenje u tehnologiju koja sve brže postaje dio svakodnevnog života.
Zbog toga će korisnici u Evropi sve češće viđati oznake da su fotografiju, video, tekst ili odgovor kreirali ili značajno izmijenili sistemi vještačke inteligencije.
Poruka evropskog regulatora je jasna: vještačka inteligencija može biti moćan alat, ali njena upotreba više ne smije ostati nevidljiva.