Radio-signal iz ranog svemira putovao do Zemlje 10 milijardi godina
Astronomi su otkrili najudaljeniji brzi radio-impuls do sada zabilježen, čiji je signal putovao oko 10 milijardi godina kroz svemir, prije nego što je stigao do Zemlje. Ovo otkriće moglo bi da pomogne naučnicima da bolje razumiju porijeklo ovih misterioznih pojava, ali i razvoj galaksija i materiju koja se nalazi između njih.
Signal, označen kao FRB 20240304B, potiče iz perioda kada je svemir bio star oko tri milijarde godina, više nego dvostruko dalje u prošlosti od prethodnog rekorda za ovu vrstu otkrića.
Brzi radio-bljeskovi predstavljaju jednu od najvećih zagonetki moderne astronomije. Ovi izuzetno snažni i kratki impulsi energije traju svega nekoliko milisekundi, a naučnici još uvijek pokušavaju da odgonetnu njihovo pravo porijeklo.
Nedavno otkriće oborilo je sve dosadašnje rekorde, jer je misteriozni signal nastao u vrijeme kada je svemir bio star samo tri milijarde godina. Kada je ovaj snažan bljesak emitovan, naša planeta i Sunčev sistem još uvijek nisu ni postojali.
Ovaj fenomen je prvi put detektovan pomoću radio-teleskopa MirKAT u Južnoj Africi u martu 2024. godine. Nakon inicijalnog otkrića, istraživači su koristili Nasin svemirski teleskop Džejms Veb (James Webb) kako bi precizno locirali izvor signala.
Detaljna zapažanja su pokazala da on potiče iz iznenađujuće male galaksije u kojoj se zvijezde formiraju velikom brzinom i koja je siromašna metalima. Sve ovo pomaže astrofizičarima da formiraju precizniju sliku o okruženjima u kojima se ovi snažni energetski impulsi rađaju.
„Uhvatili smo brzi radio-bljesak iz vremena kada je svemir bio star samo oko tri milijarde godina i iskoristili smo taj kratki bljesak radio-svjetlosti da naučimo o materiji kroz koju je putovao milijardama godina. Ovo nam daje izvanredan uvid u najranije faze evolucije galaksija. Očekujemo da će nova mjerenja pomoći u rasvjetljavanju nevidljivih djelova univerzuma“, istakla je Maniša Kejleb, astronom sa Univerziteta u Sidneju.
Misterija kosmičkih magneta
Nova analiza nudi dragocjene tragove o prirodi samih radio-bljeskova. Činjenica da galaksija domaćin prolazi kroz period aktivnog formiranja zvijezda ukazuje na to da su izvor ovog signala najvjerovatnije mladi magnetari.
Ovi neobični kosmički objekti su zapravo neutronske zvijezde sa ekstremno snažnim magnetnim poljem, koje nastaju nakon što masivne zvijezde eksplodiraju u supernovu. Iako su ranije teorije sugerisale da bi spajanje starih neutronskih zvijezda moglo biti uzrok, karakteristike ove mlade galaksije daju ubjedljivu prednost teoriji o magnetarima.
Pored otkrivanja porijekla bljeska, stručnjaci naglašavaju da ovakvi signali služe kao moćne kosmičke sonde za proučavanje skrivenih djelova svemira. Dok putuju milijardama godina prema Zemlji, radio-talasi prolaze kroz tamni prostor između galaksija i sakupljaju informacije o nevidljivoj međugalaktičkoj materiji.
Prema riječima profesora Metjua Bejlsa sa Univerziteta Svinbern, ovi događaji predstavljaju fundamentalan način da se izmjeri količina atoma i materije u univerzumu.
Brzi radio-bljeskovi su očigledno bili veoma česti u ranom svemiru, a buduća astronomska osmatranja će sasvim sigurno otkriti još ovakvih drevnih kosmičkih svetionika.