Zašto je u Evropi sve manje zahtjeva za azil?

U Evropi je ove godine registrovano gotovo četvrtinu manje zahtjeva za azil nego lani. Dok političari govore o uspjehu strože migracione politike, stručnjaci ukazuju na druge razloge.

U Evropi je ove godine podnijeto znatno manje zahtjeva za azil. U prvih devet mjeseci 2026. u Evropskoj uniji, kao i u Norveškoj i Švajcarskoj, registrovano je 452.969 zahtjeva za međunarodnu zaštitu. To je za 24,3 odsto manje nego u istom periodu prošle godine, kada je zabilježeno 598.575 zahtjeva.

Ti podaci potiču iz Agencije EU za azil (EUAA), a prenosi ih list Velt am zontag, pozivajući se na interni dokument Evropske komisije o migracionoj situaciji u Evropi od 1. oktobra 2026. godine.

Njemačka više nije na prvom mjestu

Njemačka je ove godine po broju zahtjeva za azil pala na treće mjesto među evropskim državama. Od januara do kraja septembra tamo je podnijeto 70.257 zahtjeva.

Na prvom mjestu nalazi se Francuska sa 98.822 zahtjeva, a na drugom Italija sa 78.496. Najmanji broj zahtjeva registrovan je na Malti (294), u Slovačkoj (131) i Mađarskoj (83).

U Njemačkoj su podnosioci zahtjeva najčešće dolazili iz Avganistana (23 odsto), Sirije (12 odsto) i Turske (10 odsto). Na nivou EU, Norveške i Švajcarske najviše zahtjeva podnijeli su državljani Avganistana (52.361), Venecuele (37.294) i Bangladeša (26.497).

Azil je zatražilo i 6.420 ruskih državljana. Ukupno 12.182 Ukrajinaca takođe su podnijela zahtjeve za azil. Gotovo polovina tih zahtjeva, 49 odsto, podnijeta je u Francuskoj. Slijede Poljska sa 13 odsto, Rumunija sa šest i Njemačka sa pet procenata.

Uspjeh njemačke migracione politike?

Njemački ministar unutrašnjih poslova Aleksander Dobrint (CSU) pad broja zahtjeva za azil pripisuje „zaokretu u migracionoj politici“.

Pod tim podrazumijeva mjere koje je savezna vlada CDU/CSU i SPD uvela od maja 2025.: pojačane kontrole na granicama, vraćanje migranata sa granice, privremenu obustavu spajanja porodica i povećan broj deportacija.

Prema njegovim riječima, te mjere su brzo dovele do smanjenja neregularnih migracija i rasterećenja gradova i opština.

Stručnjaci upozoravaju na drugačije uzroke

Istraživač migracija Haneš Šaman sa Univerziteta u Hildeshajmu smatra da je takvo objašnjenje previše pojednostavljeno. On ne vidi jasne dokaze da postoji direktna veza između njemačkih mjera i pada broja zahtjeva za azil.

„Dobrint to predstavlja kao uspjeh. Vjerovatnije je da se nada da su njegove mjere makar djelimično doprinijele tom trendu“, kaže Šaman.

Sličan stav ranije je iznijela i Viktorija Ritig iz Njemačkog društva za spoljnu politiku (DGAP). Ona je ukazala da vraćanja migranata sa njemačkih granica, kojih je bilo oko hiljadu tokom šest mjeseci, teško mogu da objasne tako veliki pad broja zahtjeva za azil.

Manje ljudi kreće na put

Prema mišljenju Šamana, važniji razlog leži u zemljama porijekla migranata. „Ako manje ljudi kreće na put, manje ih i stiže“, kaže on.

Posebno se smanjio broj zahtjeva iz država iz kojih trenutno bježi manje ljudi.

Najupadljiviji primjer je Sirija. Nakon pada režima Bašara al Asada krajem 2024. broj sirijskih tražilaca azila u Njemačkoj značajno je opao.

Prema podacima Savezne kancelarije za migracije i izbjeglice (BAMF), broj prvih zahtjeva sirijskih državljana pao je sa više od 104.000 u 2023. godini na 23.256 u 2025.

Sličan trend vidljiv je i u ostatku Evrope. Agencija EU za azil zabilježila je tokom 2025. oko petinu manje zahtjeva nego godinu ranije, prije svega zbog manjeg broja podnosilaca iz Sirije, Bangladeša i Turske.

Nijesu sve izbjegličke krize usmjerene ka Evropi

Evropski komesar za migracije Magnus Bruner smatra da je i evropska migraciona politika doprinijela padu broja zahtjeva.

Ipak, stručnjaci upozoravaju da velike krize širom svijeta ne znače automatski i više migranata u Evropi. Šaman navodi primjer Sudana. Mnogi raseljeni ostaju unutar te zemlje ili odlaze u susjedne države, umjesto da nastave put prema Evropi.

Na migracione tokove utiču i političke odluke, poput zatvaranja granica ili prebacivanja kontrole migracija na treće zemlje.

Kakav je efekat reforme evropskog sistema azila?

Dobrint istovremeno naglašava i simbolični efekat svoje politike. Prema njegovim riječima, cilj je bio da se Evropi i svijetu pošalje poruka da je njemačka migraciona politika promijenjena. Koliko je ta poruka zaista uticala na migrante teško je precizno procijeniti.

Isto važi i za reformu Zajedničkog evropskog sistema azila (GEAS), koja predviđa ubrzane procedure za određene kategorije podnosilaca zahtjeva.

„Još je prerano za ozbiljnu procjenu efekata reforme GEAS-a“, smatra Šaman. Prema njegovom mišljenju, eventualni efekat odvraćanja za sada može biti samo manji dio ukupnog pada.

Da li granične kontrole zaista funkcionišu?

Međunarodni tim istraživača zaključio je u junu u izvještaju Globalno izbjeglištvo 2026 da ne postoje čvrsti empirijski dokazi da su njemačke granične kontrole, platne kartice za tražioce azila ili smanjena socijalna davanja uzrokovali pad broja zahtjeva.

Koautor studije Benjamin Etcold iz instituta Bonn International Centre for Conflict Studies ukazao je i na prisilni povratak velikog broja Avganistanaca iz Irana i Turske u Avganistan.

Šta ljude privlači u određenu zemlju?

Prema Šamanovim riječima, političke mjere imaju ograničen uticaj na odluku ljudi da li će migrirati. Mnogo važniji su drugi faktori.

„Najvažnije su društvene mreže kontakata“, kaže on. „Ako nekoga već poznajete ili imate porodicu u određenoj zemlji, najvjerovatnije ćete otići upravo tamo.“

Važni su i bezbjednost, demokratski sistem i ekonomske perspektive.

Socijalna davanja, smatra Šaman, imaju mnogo manji značaj nego što se često tvrdi. “Socijalna pomoć kao faktor privlačenja zapravo je mit”, kaže on.

S druge strane, ukupna ekonomska situacija jeste važna. “Ako je neka zemlja ekonomski uspješna, onda je prirodno i privlačna”, zaključuje Šaman.