Gorčević: EU ne čeka, Vlada i Skupština ostaju bez ljetnje pauze

Pred Crnom Gorom se nalazi još 15 pregovaračkih poglavlja koja je potrebno zatvoriti kako bi se ostvario strateški cilj – punopravno članstvo u Evropskoj uniji 2028. godine. Prema riječima ministarke evropskih poslova Maide Gorčević, proces je ušao u izuzetno dinamičnu fazu. Sljedeća poglavlja koja su tehnički spremna i čija se procedura zatvaranja očekuje u narednim mjesecima jesu Poglavlje 14 (Saobraćajna politika) i Poglavlje 31 (Spoljna, bezbjednosna i odbrambena politika), koje trenutno čeka preostala formalna odobrenja država članica (poput zelenog svjetla Hrvatske).

Najizazovnija poglavlja i administrativne reforme

Iako su mnoga poglavlja u finalnoj fazi usklađivanja, određene oblasti zahtijevaju poseban fokus i jačanje kapaciteta. Kao jedno od najizazovnijih izdvaja se poglavlje koje se odnosi na zaštitu životne sredine, jer zahtijeva kako zakonodavne reforme, tako i značajno snaženje kompletne administracije. Pored ekoloških standarda, visoku složenost nose i poglavlja koja se odnose na socijalnu politiku, bezbjednost hrane (Poglavlje 12), te slobodu kretanja robe, gdje Crna Gora mora obezbijediti rigoroznu kontrolu svih proizvoda koji cirkulišu unutar jedinstvenog tržišta – od igračaka do ljekova i oružja.

Radno ljeto za Vladu i Skupštinu

Kako bi se postigao ambiciozni plan i interna spremnost za zatvaranje preostalih poglavlja završila do kraja avgusta, ni Vlada ni parlament ove godine neće koristiti uobičajene ljetnje odmore. Skupština ima zadatak da u predstojećem periodu usvoji oko trideset izmjena zakona, kao i ustavne promjene. Ovaj ubrzani ritam ima za cilj da ostavi dovoljno vremena Evropskoj komisiji i državama članicama da se odrede prema crnogorskim poglavljima do kraja godine.

Pravosudni sistem kao vjetar u leđa

Značajan zamah pregovorima pruža stabilizacija pravosudnog sistema, a naročito nedavno kompletiranje Ustavnog suda izborom dvoje nedostajućih sudija. Ova imenovanja i reforme u pravosuđu poslale su snažnu poruku Briselu i stvorile neophodne uslove za rješavanje najtežih pitanja iz ključnih poglavlja 23 i 24 (Pravosuđe i temeljna prava; Pravda, sloboda i bezbjednost), koja će, u skladu sa pregovaračkim okvirom, biti zatvorena posljednja.

Istorijska dinamika pregovaračkog procesa: Od zastoja do rekordnog ubrzanja

Crnogorski pregovarački put prošao je kroz nekoliko izrazito različitih faza od svog početka 2012. godine:

• Faza 1 (2012–2017): Početni koraci tokom kojih su zatvorena svega tri poglavlja.
• Faza 2 (2017–2024): Period dugotrajne stagnacije i zastoja u pregovorima koji je trajao čak sedam godina bez ijednog zatvorenog poglavlja.
• Faza 3 (Kraj 2024): Ponovno oživljavanje i deblokada procesa, kada se zatvaraju još tri poglavlja.
• Faza 4 (2025–2026): Istorijsko ubrzanje evropskog puta. Tokom 2025. zatvoreno je 6 poglavlja (koliko i tokom svih prethodnih 12 godina zajedno), dok je samo u prvoj polovini 2026. godine zatvoreno dodatnih 6 poglavlja.

Zahvaljujući ovom intenzivnom tempu, Crna Gora trenutno ima zatvoreno više od polovine ukupnog broja pregovaračkih poglavlja, čime je preostali obim posla konačno postao manji od onoga koji je već uspješno završen.