Edin Koljenović: Crna Gora pred istorijskom šansom, mladi nose evropski identitet
Domaćinstvo predstojećeg Samita Evropske unije i Zapadnog Balkana u Crnoj Gori predstavlja izuzetno važnu poruku i jedinstvenu priliku za državu u ključnoj fazi evropskih integracija. Činjenica da naša zemlja ove godine predsjedava Berlinskim procesom potvrđuje njen međunarodni ugled i kredibilitet da bude moderator razgovora na najvišem nivou, ocijenio je Edin Koljenović, šef Regionalne kancelarije za saradnju mladih (RYCO) u Crnoj Gori, gostujući u emisiji „Otvoreno“ na Televiziji Budva.
U razgovoru je istaknuto da samit okuplja 27 šefova vlada i najvažnija imena evropske politike, među kojima su predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen i visoka predstavnica za spoljnu politiku Kaja Kalas.
Povezivanje i diplomatski napori
Koljenović naglašava da je ovaj geopolitički momenat prozor mogućnosti koji Crna Gora mora iskoristiti, posebno u kontekstu ambicije da zatvori sva pregovaračka poglavlja do kraja godine.
Koliko je za taj cilj, pored reformi na terenu, važna politička i diplomatska podrška država članica?
„Članstvo zavisi od saglasnosti i ratifikacije Sporazuma o pristupanju koji se dešava u svim zemljama članicama. Zato je kreiranje pozitivnog imidža važno i za građane Francuske, Njemačke ili Holandije, gdje podrška proširenju tradicionalno nije na zavidnom nivou. Ako Crna Gora tokom ovog intenzivnog perioda predsjedavanja bude na visini zadatka, članstvo je vrlo izvjesno“, kazao je Koljenović.
On objašnjava da je Berlinski proces, pokrenut 2014. godine na inicijativu Njemačke i Francuske kako bi regionu pružio jasnu evropsku perspektivu, izuzetno složen mehanizam. Crna Gora će ove godine biti domaćin za više od 20 ministarskih i visokih sastanaka, što će biti krunisano zaključnim samitom lidera u oktobru na crnogorskom primorju.
Forum mladih Zapadnog Balkana u Budvi
Kao jedan od prvih opipljivih rezultata Berlinskog procesa nastala je upravo Regionalna kancelarija za saradnju mladih, koja ove godine slavi deset godina rada. U sklopu zvaničnog programa, od 4. do 7. juna u hotelu „Avala“ u Budvi održava se Forum mladih Zapadnog Balkana.
Koji je glavni cilj ovog foruma i ko su ključne zvanice koje će se obratiti učesnicima?
„Forum okuplja preko 100 mladih iz cijelog regiona, a kruna našeg rada je to što će sa njima sjutra biti visoke zvanice poput Kaje Kalas, premijera Crne Gore Milojka Spajića i francuskog ministra za Evropu Benjamina Hadada. Ne možemo govoriti o saradnji, infrastrukturi i integracijama ako imamo mlade ljude koji se nisu upoznali, koji nisu dovoljno putovali i koji i dalje imaju barijere koje ih sprečavaju da skupa grade bolji region“, istakao je šef RYCO kancelarije.
Suočavanje sa nasljeđem prošlosti
Iako mlađe generacije nijesu direktno učestvovale u konfliktima iz devedesetih godina, one su i dalje opterećene njihovim posljedicama. Koljenović objašnjava da se kroz programe RYCO-a, u kojima je do sada učestvovalo skoro 50.000 ljudi, razbijaju stereotipi i gradi imunitet protiv političkih manipulacija.
Na koji način mladi danas pristupaju temama koje se tiču bolne istorije regiona?
„Koncept suočavanja sa prošlošću podrazumijeva da sve što se loše desilo moramo utvrditi. Mladi žele otvoreno da razgovaraju i da kažu: 'Ako je neko počinio ratni zločin, to nije urađeno u naše ime'. Za zločine odgovaraju pojedinci. Mladi žele da se fokusiraju na teme koje su za njih ključne – ekonomski razvoj, mir, digitalizaciju i razvoj novih biznisa, a negativne teme su im uglavnom nametnute.“
Koljenović dodaje da je primarni cilj kancelarije da pruži priliku mladima koji dolaze iz ruralnih područja i manjih zajednica, onima koji do sada nijesu imali mogućnost da putuju i osjete benefite međunarodnih programa.
Učiti na iskustvu Evrope
Kao istorijski primjer uspješnog pomirenja, Koljenović navodi odnose Francuske i Njemačke nakon Drugog svjetskog rata, čija je saradnja počela povezivanjem ekonomskih interesa, ali i osnivanjem zajedničke kancelarije za mlade 1963. godine, što je poslužilo kao direktna inspiracija za RYCO.
Kako proces evropskih integracija i buduće članstvo utiču na ekonomske migracije i kretanje radne snage?
„Mladi u Crnoj Gori i regionu već imaju izgrađen evropski identitet i spremni su za prednosti koje Unija nudi. Svaka tranzicija nosi izazove i privremeni odliv ljudi, što pokazuju primjeri Poljske i Hrvatske. Međutim, ozbiljna država strateški pristupa ekonomiji. Poljska danas bilježi pad nezaposlenosti i povratak mladih ljudi koji tamo osnivaju porodice. Crna Gora je malo i fleksibilno tržište, zbog čega vjerujem da će mnogo brže proći kroz tu finalnu transformaciju i podići konkurentnost kada se granice otvore“, zaključio je Edin Koljenović.