Međunarodni dan emancipacije: Kako su žene osvajale pravo glasa kroz istoriju

Pravo glasa za žene, kao jedan od temeljnih stubova savremene demokratije i političke ravnopravnosti, nije ostvareno istovremeno širom svijeta. Borba za opšte biračko pravo trajala je duže od jednog vijeka, a intenzivirana je tokom i nakon velikih globalnih sukoba u 20. vijeku.

Od prvih pionira do posleratnog talasa

Novi Zeland je bio prva država na svijetu koja je 1893. godine priznala pravo glasa ženama, dok je Finska 1906. godine postala prva evropska zemlja sa potpunim aktivnim i pasivnim biračkim pravom za sve građane. U Sjedinjenim Američkim Državama ovo pravo je izborištem usvojeno 1920. godine, dok je Velika Britanija potpunu jednakost u glasanju uspostavila 1928. godine.

Veliki talas političke emancipacije uslijedio je tokom i neposredno nakon Drugog svjetskog rata, kada je uloga žena u odbrani i društvenom radu postala nezaobilazna:

Francuska je pravo glasa ženama zvanično priznala 1944. godine, potom je to učinila Italija kada je izjednačila biračka prava 1945. godine.

Na prostorima Jugoslavije Zakon o biračkim spiskovima usvojen je 11. avgusta 1945. godine, čime su žene starije od 18 godina prvi put dobile pravo da glasaju i budu birane, što su u praksi iskoristile na novembarskim izborima iste godine.

Grčka je ovo pravo u potpunosti primijenila 1952. godine.. Švajcarska je biračko pravo za žene na saveznom nivou usvojila tek 1971. godine.

Temelj savremenih ljudskih prava

Danas je univerzalno biračko pravo garantovano Međunarodnim paktom o građanskim i političkim pravima Ujedinjenih nacija. Istoričari ističu da sticanje prava glasa nije bio samo politički čin, već ključni korak ka ekonomskoj, obrazovnoj i opštoj društvenoj ravnopravnosti žena širom svijeta.