Društvo defektologa i Udruženje logopeda analizirali novi studijski program UCG

Osnivanje studijskog programa Specijalna edukacija i rehabilitacija predstavlja značajan i potreban korak u razvoju sistema podrške osoba sa smetnjama u razvoju i invaliditetom, ali dostupna dokumentacija ukazuje na potrebu dodatnog razmatranja profesionalnog identiteta logopeda, položaja oblasti intelektualnih teškoća, strukture osnovnih studija, ali i usklađenosti kompetencija sa potrebama sistema.

To poručuju iz Društva defektologa i Udruženja logopeda Crne Gore i pojašnjavaju da bi otvoren i argumentovan stručni dijalog mogao doprinijeti unapređenju studijskog programa i njegovom potpunijem usklađivanju sa potrebama stručne prakse i savremenim regionalnim standardima obrazovanja.

Preporučujemo organizovanje stručne rasprave u kojoj bi učestvovali predstavnici Univerziteta Crne Gore, Ministarstva prosvjete, Društva defektologa Crne Gore, Udruženja logopeda Crne Gore i drugih relevantnih stručnjaka iz oblasti specijalne edukacije i rehabilitacije – piše u dopisu upućenom Rektoratu Univerziteta Crne Gore (UCG) od 12. juna ove godine, dan nakon što je Vlada na sjednici usvojila informaciju o uvođenju novih programa na Filozofskom fakultetu.

Na Filozofskom fakultetu UCG od ove akademske godine počinju sa radom osnovni i master studijski programi Specijalna edukacija i rehabilitacija. Kako je saopšteno, riječ je o programima koji su kreirani u skladu sa potrebama tržišta rada i sistema obrazovanja, zdravstva i socijalne zaštite, a koji će školovati stručnjake iz oblasti za koju se kvalifikacije i do sada nijesu mogle sticati u Crnoj Gori, već isključivo na univerzitetima u regionu i inostranstvu.

Prilikom analize studijskog programa UCG, Društvo defektologa i Udruženje logopeda poredili su ga sa programima Fakulteta za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju Univerziteta u Beogradu i Edukacijsko-rehabilitacijskog fakulteta Univerziteta u Zagrebu, koji predstavljaju najznačajnije visokoškolske ustanove iz oblasti specijalne edukacije i rehabilitacije u regionu.

U mišljenju navode da je zajednička karakteristika oba referentna fakulteta to što logopedija i oblast intelektualnih teškoća predstavljaju jasno prepoznatljive stručne cjeline sa kontinuiranim obrazovanjem tokom cijelog studijskog procesa.

Nasuprot tome, studijski program UCG zasniva se na jedinstvenim osnovnim studijama od 180 ECTS kredita, dok se profesionalna profilacija vrši na master studijama kroz module Razvojne smetnje i poremećaji, Smetnje i poremećaji govora i sluha i Poremećaji u ponašanju – tvrde autori analize.

Smatraju da ovakav koncept zahtijeva dodatno stručno obrazloženje, posebno u dijelu profesionalne profilacije budućih stručnjaka.

U Društvu defektologa i Udruženju logopeda tvrde da se najveće stručne nedoumice koje proizlaze iz analize dostupne dokumentacije odnose na položaj oblasti koja se bavi edukacijom i rehabilitacijom osoba sa intelektualnim teškoćama.

Navode da na referentnim fakultetima u regionu ova oblast predstavlja jasno definisanu stručnu cjelinu sa sopstvenim nastavnim sadržajima, stručnom praksom i profesionalnim kompetencijama:

Na Fakultetu za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju Univerziteta u Beogradu oblast edukacije i rehabilitacije osoba sa intelektualnim teškoćama predstavlja poseban studijski smjer i zasebnu profesionalnu vertikalu. Takav model omogućava kontinuirano sticanje specifičnih znanja i vještina tokom cijelog studijskog procesa.

Tvrde da u dostupnoj dokumentaciji studijskog programa UCG oblast intelektualnih teškoća nije prepoznata kao zasebna stručna vertikala, već je uključena u širi modul Razvojne smetnje i poremećaji zajedno sa drugim kategorijama razvojnih odstupanja i smatraju da takvo rješenje zahtijeva dodatno stručno obrazloženje.

Analiza dostupne dokumentacije dva udruženja pokazuje da program sadrži određeni broj predmeta i sadržaja koji pripadaju oblasti logopedije, među kojima se nalaze sadržaji iz fonetike, lingvistike, audiologije, fonijatrije, komunikacije, dijagnostike poremećaja govora, jezika i glasa, kao i sadržaji koji se odnose na neurogene poremećaje komunikacije i logopedsku praksu.

Međutim, ostaje otvoreno pitanje ukupnog obima logopedskih sadržaja tokom kompletnog studijskog procesa, kao i njihove povezanosti sa kompetencijama koje se od logopeda očekuju u savremenoj profesionalnoj praksi – piše u stručnom mišljenju.

Posebnu pažnju, tvrde, izaziva pitanje profesionalnog identiteta diplomiranih stručnjaka.

Na referentnim fakultetima u regionu studenti završetkom studija stiču jasno prepoznatljivo profesionalno zvanje logopeda. Zbog toga smatramo da se opravdano postavlja pitanje da li zvanje ‘master specijalni pedagog za smetnje i poremećaje govora i sluha’ adekvatno odražava profesionalni identitet logopeda i kompetencije koje proizlaze iz obrazovanja u ovoj oblasti – navodi se u dopisu.

U analizi se navodi da se u poređenju sa referentnim fakultetima u regionu može uočiti da je profesionalna profilacija studenata na UCG u značajnoj mjeri koncentrisana na master nivo studija i da se postavlja pitanje da li obim stručnih sadržaja tokom osnovnih studija omogućava dovoljno duboku profesionalnu profilaciju budućih stručnjaka za rad u specifičnim oblastima specijalne edukacije i rehabilitacije.

Društvo defektologa i Udruženje logopeda navode da bi za master studije trebalo detaljnije predstaviti stručnoj javnosti način na koji su definisani ishodi učenja i kompetencije za svaki od ponuđenih, kao i povezanost sa potrebama sistema obrazovanja, zdravstva i socijalne zaštite u Crnoj Gori.