Inicijativa za zaštitu jedinstvenog podvodnog grebena i ugroženog biodiverziteta

Budvanska tunja, specifični prirodni sprud koji povezuje Slovensku plažu i ostrvo Sveti Nikola, predstavlja jedan od najvažnijih i najugroženijih ekosistema u budvanskom akvatorijumu. Stručnjaci upozoravaju da je zbog sve većeg antropogenog pritiska, ali i klimatskih promjena, neophodno hitno pokrenuti proceduru njene formalne zaštite na lokalnom ili državnom nivou.

Istorijat zaštite i uloga lokalne zajednice

Ideja o očuvanju ovog područja nije nova. Još nakon Drugog svjetskog rata, oslanjajući se na planove iz perioda Kraljevine Jugoslavije, postojali su režimi koji su regulisali ribolov i pristup ovom dijelu mora.

„Cijeli taj akvatorijum ispred Budve, od Zavale pa do Tunje, nekada je bio pod određenim vidom zaštite. To je lokacija koja je vrlo zahvalna za očuvanje, ali je danas pod ogromnim pritiskom ljudskog faktora. Opština Budva, lokalne zajednice i nevladine organizacije su te koje moraju pokrenuti inicijativu kako bi Tunja postala podvodni park prirode, što bi kasnije moglo preći i na viši, državni nivo zaštite“, navodi ekolog Dušan Varda.

Dramatičan pad populacije hobotnica

Kao najočigledniji primjer negativnog uticaja čovjeka na biodiverzitet ističe se drastično smanjenje broja hobotnica. Zbog ogromne potražnje u restoranima i izlova tokom perioda mrijesta, ova vrsta je u budvanskim vodama postala prava rijetkost.

„Hobotnica je nekada bilo svuda. Danas, iako provodim dosta vremena u vodi, godišnje vidim tek par primjeraka, dok sam ih nekada viđao pri svakom zaronu. One su ključna karika u lancu ishrane za mnoge morske grabljivice. Kada eliminišemo pojedine vrste iz tako složenog ekosistema kao što je more, pravimo užasne probleme koji se odražavaju na cijelu prirodu“, ističe on

Promjena klime i migracije vrsta

Osim direktnog uticaja čovjeka kroz izlov i urbanizaciju, budvanski akvatorijum se suočava i sa globalnim izazovima. Porast temperature mora dovodi do migracija vrsta i mijenjanja prirodne ravnoteže.

„Priroda se mijenja, temperatura mora raste i dolazi do naseljavanja novih ili povlačenja autohtonih vrsta. Na nama je da se tim promjenama prilagodimo i preduzmemo konkretne korake u zaštiti staništa poput Tunje, kako bismo spasili biodiverzitet od trajnog izumiranja“, zaključio je Varda.

Proširenje zaštićenih morskih područja nije samo ekološka potreba, već i obaveza Crne Gore na putu ka održivom upravljanju resursima. Budvanska tunja, kao prirodni dragulj „na pjeni od mora“, ostaje idealan kandidat za prvi lokalni morski park prirode.