Institut za biologiju mora UCG nabavlja savremeni elektronski mikroskop kroz projekat ScanSea
Projekat ScanSea Instituta za biologiju mora Univerziteta Crne Gore (UCG) jedan je od šest odobrenih projekata na Konkursu za razvoj, modernizaciju i otvoreno korišćenje istraživačke infrastrukture za 2026. godinu, koji je raspisalo Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija.
Puni naziv projekta je „Razvoj napredne istraživačke infrastrukture za snimanje i analizu morske i slatkovodne sredine uz model otvorenog pristupa“ (engl. Development of advanced imaging and analytical research infrastructure for marine and freshwater environments with an open access framework).
Glavni cilj projekta je nabavka skenirajućeg elektronskog mikroskopa (SEM) sa energetski disperzivnim rendgenskim spektrometrom (EDS) i pratećom opremom za pripremu uzoraka. Ovaj savremeni instrument omogućiće uvećanja do 300.000 puta, detaljan uvid u strukturu površine mikroskopskih čestica i organizama, kao i precizno određivanje i mapiranje hemijskih elemenata na njihovoj površini.
Unapređenje naučnoistraživačkih kapaciteta
Nova oprema značajno će nadograditi postojeće analitičke kapacitete Instituta, koji već posjeduje instrumente za identifikaciju polimernog sastava mikroplastike i mjerenje koncentracije metala u uzorcima iz morske sredine. Kombinovanjem ovih metoda sa SEM-EDS tehnologijom, istraživači će moći znatno detaljnije da analiziraju promjene na površini čestica mikroplastike nastale tokom njihovog boravka u vodi, organizme koji ih naseljavaju, kao i raspored hemijskih elemenata na njima. Pored toga, novi mikroskop će omogućiti napredna proučavanja mikroskopskih struktura fitoplanktona i spikula morskih sunđera.
Prve planirane analize na novom uređaju obuhvatiće upravo uzorke mikroplastike, fitoplanktona i spikula sunđera, što će direktno doprinijeti efikasnijem praćenju zagađenja vodenih ekosistema, istraživanju štetnog cvjetanja algi i invazivnih vrsta fitoplanktona, kao i očuvanju i proučavanju morskog biodiverziteta duž crnogorske obale.
Otvoreni pristup za naučnu zajednicu i privredu
Kako bi se obezbijedila primjena opreme u više naučnih disciplina, za rad na novom uređaju biće obučena tri istraživača iz tri različite laboratorije Instituta.
U skladu sa principima otvorenog pristupa i jasno definisanim uslovima korišćenja, ova istraživačka infrastruktura neće služiti isključivo potrebama Instituta, već će biti dostupna i istraživačima i studentima drugih organizacionih jedinica Univerziteta Crne Gore, javnim naučnoistraživačkim ustanovama, kao i zainteresovanim korisnicima iz privrednog sektora.