Marđonović: Budva drugi najjači zanatski grad u Crnoj Gori
Iako se u javnosti često plasira narativ o izumiranju zanata, najnoviji podaci iz registra privrednih subjekata govore potpuno suprotno. Zanatstvo je ubjedljivo najjači privredni sektor u Crnoj Gori, a Budva se, sa prihodom od preko pola milijarde eura u 2024. godini, pozicionirala kao drugi najznačajniji zanatski centar u državi, odmah iza Podgorice.
Izvršni direktor Zanatsko-preduzetničke komore Crne Gore, Boris Marđonović, predstavljajući Konjunkturni izvještaj, istakao je nevjerovatnu ekonomsku snagu ovog sektora koja često ostaje "ispod radara" šire javnosti.
Govoreći o sveprisutnosti zanatlija u svakodnevici, Marđonović naglašava da građani često nisu ni svjesni koliko zavise od ovog sektora.
„Zanatstvo je apsolutno neophodno svakom čovjeku svaki dan. Mi se srećemo sa zanatskim firmama i ne znajući da dnevno imamo kontakt sa najmanje 60 zanata. Konjunkturni izvještaj koji smo objavili 13. januara pokazao je da je Budva drugi najjači grad zanatski u Crnoj Gori, poslije Podgorice. Vi ovdje imate ukupno 6.785 privrednih subjekata u zanatstvu, koji zapošljavaju 12.286 zvanično prijavljenih zanatlija. U 2024. godini oni su prihodovali skoro 561 milion eura“, precizira Marđonović.
Podaci koje iznosi Komora demantuju teze o gašenju zanatskih djelatnosti. Naprotiv, brojke pokazuju dominaciju zanatstva u ukupnoj privrednoj slici Crne Gore.
„Narativ da zanati izumiru jednostavno nije tačan, a to najbolje potvrđuju podaci iz registra. Od pedesetak hiljada privrednih subjekata koji su aktivni i registrovani u Crnoj Gori, čak 38.657 su zanatski privredni subjekti. To je definitivno najjači sektor koji je 2024. godine ostvario 5,7 milijardi eura prihoda. Da bismo to stavili u kontekst to je skoro duplo više nego što je bio budžet Vlade u toj istoj godini“, objašnjava Marđonović.
U strukturi budvanske privrede, najdominantnija je građevinska operativa, ali broj zaposlenih ne prati intenzitet radova.
„Najjači sektor je građevinarstvo, pod čim mislimo na izgradnju, modernizaciju, renoviranje i saniranje objekata. U Budvi imamo 2.123 takva subjekta sa 3.303 zaposlena. Moram istaći da je to neadekvatan broj. S obzirom na obim izgradnje objekata, moralo bi biti znatno, znatno više zaposlenih“, upozorava Marđonović.
S druge strane, sektor hotelijerstva i gastronomije pokazuje realniju sliku zaposlenosti.
„Drugi najjači sektor u Budvi su hotelijerstvo, gastronomija i ugostiteljstvo sa skoro 2.000 subjekata i tu je realnije prikazan broj od 5.835 zaposlenih. Slijede zanati za zdravstvenu i ličnu njegu, hemijski zanati i zanati za čišćenje, gdje imamo 520 registrovanih subjekata.“
Dualno obrazovanje kao ključ opstanka
Kao rješenje za nedostatak radne snage, Marđonović vidi uvezivanje obrazovnog sistema i privrede, navodeći Budvu kao pozitivan primjer, ali uz važnu napomenu o "suštini zanata".
„Srednja mješovita škola u Budvi bila je pionir u pokretanju dualnog obrazovanja. Ključna stvar je da postoji tržište za ove obrazovne profile. Međutim, moramo biti svjesni podjele uloga: teorija se uči u školi, ali se kod privrednih subjekata, u realnim uslovima proizvodnje, uči prava suština zanata“, zaključuje Marđonović.
Tekst priredila Redakcija Portala RTV Budva
Izvor: Radio Budva