Monitoring obmanjujućih reklamnih poruka u tržišnim komunikacijama
Institut ekonomskih nauka će u narednom periodu sprovoditi sistematsko praćenje tržišta i tržišnih komunikacija, sa fokusom na reklamne i promotivne poruke koje obećavaju zdravstvene i druge “garantovane” efekte, naročito u osjetljivim oblastima koje se tiču djece i porodice.
U Institutu su, kako su kazali, zabrinuti zbog sve učestalijih pojava da se na internetu, društvenim mrežama i drugim kanalima tržišne komunikacije potrošačima plasiraju reklamne i promotivne poruke koje obećavaju zdravstvene i druge “garantovane” efekte, naročito u osjetljivim oblastima.
“Takve poruke nerijetko koriste prenaglašene tvrdnje, insinuacije i “brza rješenja”, stvarajući kod potrošača pogrešan utisak o prirodi, svojstvima i učincima proizvoda ili usluga”, navodi se u saopštenju.
Ovo pitanje, kako tvrde u Institutu, prevazilazi sferu etike i ulazi u domen zakonskih zabrana.
“Član 29 Zakona o zaštiti potrošača postavlja standard da je zabranjeno oglašavanje koje potrošača dovodi ili može dovesti u zabludu, koje podstiče ponašanje štetno po sigurnost i zdravlje, kao i ono koje može ugroziti zdravlje i psihički razvoj maloljetnih. Zakon o nedozvoljenom oglašavanju zabranjuje obmanjujuće oglašavanje koje dovodi primaoca poruke u zabludu i utiče na njegovo ekonomsko ponašanje, uz primjenu i drugih posebnih ograničenja u osjetljivim oblastima”, rekli su iz Instituta.
Institut će u narednom periodu, u okviru svojih stručnih i analitičkih kapaciteta, sprovoditi sistematsko praćenje tržišta i tržišnih komunikacija, sa fokusom na reklamne i promotivne poruke u digitalnom prostoru, direktne marketinške poruke, oglase i promotivne materijale u prodajnim objektima i putem posrednika, navode koji se odnose na zdravstvene efekte, rezultate i “garancije”, kao i na sve tvrdnje koje mogu biti formulirane tako da prosječnog potrošača navedu na zaključak koji nije zasnovan na tačnim i provjerljivim informacijama.
“Cilj ovog praćenja je da se utvrdi da li na tržištu postoje oblici oglašavanja i reklamnih poruka koji su u suprotnosti sa članom 29 Zakona o zaštiti potrošača i drugim relevantnim odredbama tog zakona, kao i sa Zakonom o nedozvoljenom oglašavanju, posebno u dijelu koji se odnosi na obmanjujuće predstavljanje svojstava proizvoda ili usluga, prenaglašavanje efekata, sugerisanje neprovjerenih zdravstvenih koristi i kreiranje zablude koja utiče na potrošačke odluke”, dodaje se u saopštenju.
Institut će nalaze prikupljati na način koji omogućava jasnu dokumentaciju, nakon čega će, u skladu sa javnim interesom i važećim procedurama, sačiniti analitički izvještaj.
Tamo gdje postoji osnov sumnje na povredu propisa, dostaviće informacije nadležnim organima radi postupanja u okviru njihovih zakonskih ovlašćenja.
“Istovremeno, o opštim trendovima i sistemskim rizicima Institut će informisati javnost, sa ciljem jačanja potrošačke svijesti i prevencije štete”, navodi se u saopštenju.
U Institutu smatraju da zaštita potrošača u ovakvim slučajevima nije i ne smije biti apstraktan princip, već konkretna obaveza društva da spriječi zabludu, ekonomsku štetu i rizike po zdravlje i sigurnost građana.
“Posebno naglašavamo potrebu za odgovornim oglašavanjem u sadržajima koji se dotiču djece i osjetljivih grupa, gdje svaka manipulativna poruka proizvodi posljedice koje prevazilaze pojedinačnu kupovinu i zadiru u temeljna prava i sigurnost potrošača”, zaključuje se u saopštenju.