Napredak Crne Gore i očekivanja od Brisela
Crna Gora bilježi sve jasniji napredak na putu ka članstvu u Evropskoj uniji. U najnovijem Nacrtu izvještaja Evropske komisije posebno su pohvaljeni rezultati u oblastima vladavine prava, reforme javne uprave i ekonomskog upravljanja.
Uoči objavljivanja konačnog izvještaja 4. novembra, fokus je na preostalim obavezama. Ministarka evropskih poslova Maida Gorčević ističe da je u planu organizovanje međuvladinih konferencija do kraja godine i dobijanje saglasnosti članica EU za zatvaranje poglavlja. Paralelno se radi i na nacrtu ugovora o pristupanju, čije se potpisivanje očekuje tokom 2027. godine.
Višedecenijski rokovi u Poglavlju 27
Poglavlje 27, koje se odnosi na zaštitu životne sredine, predstavlja jedan od najvećih izazova. Njegovo zatvaranje neće značiti i kraj obaveza, jer državu očekuju dugi tranzicioni periodi za dostizanje evropskih standarda.
Ministar ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera Damjan Ćulafić precizirao je ključne rokove:
Do 2030. godine: Potpuno uklanjanje svih divljih deponija.
Do 2045. godine: Izgradnja svih sistema za prečišćavanje otpadnih voda.
Do 2050. godine: Postizanje potpune neutralnosti zagađenja vazduha.
Izazovi u praksi i poruke iz EU
Iz civilnog sektora upozoravaju da je pred državom težak zadatak. Ksenija Medenica iz CZIP-a naglašava da će najteže biti dokazati konkretnu primjenu zakona na terenu, posebno u oblastima otpada, kvaliteta vazduha i zaštite prirode.
Iz Evropskog parlamenta poručuju da EU traži vidljive rezultate. Predsjedavajući delegacije EP Tomas Vajc pohvalio je zakonodavni okvir i odluku Vlade da polovinu teritorije opredijeli za mrežu Natura 2000, ali napominje da predstoji obiman rad na izgradnji infrastrukture i energetskoj tranziciji sa uglja na obnovljive izvore.
Dosadašnji rezultati na terenu
Resorni ministar Ćulafić smatra da je u prethodnom periodu napravljen značajan pomak i očekuje podršku država članica za zatvaranje poglavlja.
Među ključnim rezultatima izdvajaju se:
Uklanjanje više od 100 divljih deponija;
Izgradnja postrojenja za otpadne vode u deset opština;
Blizu deset miliona eura iz Eko-fonda uloženo u energetsku efikasnost;
Rješavanje problema ulcinjske Solane i crvenog mulja.
U narednom periodu planirana je i izgradnja četiri regionalna centra za upravljanje otpadom, čime bi se dugoročno zaokružio ekološki sistem u Crnoj Gori.