Nasljeđujemo li inteligenciju od majki i šta kaže nauka
Pitanje odakle potiče inteligencija već decenijama zaokuplja pažnju naučnika, ali iako genetika ima važnu ulogu, istraživanja pokazuju da priča nije ni približno tako jednostavna. Osim gena, značajan uticaj imaju i okruženje, odgoj i kvalitet odnosa između djeteta i roditelja.
Prema pisanju portala YourTango, pojedina istraživanja sugerišu da bi majke mogle imati nešto veću ulogu u prenošenju kognitivnih sposobnosti na djecu. Razlog tome leži u genetici: geni povezani s inteligencijom pretežno se nalaze na X hromozomu. S obzirom na to da žene nose dva X hromozoma (XX), a muškarci jedan X i jedan Y (XY), matematički je vjerovatnije da će dijete te specifične gene naslijediti upravo s majčine strane.
Šta su otkrila istraživanja na miševima?
Naučnici sa Sveučilišta u Pekingu utvrdili su da geni na X hromozomu imaju značajnu ulogu u razvoju inteligencije, dok geni na očevom Y hromozomu snažnije utiču na određene fizičke osobine.
Eksperimenti provedeni na miševima pokazali su fascinantan obrazac:
- Pretežno majčinski geni: Jedinke su razvile proporcionalno veći mozak, ali manje tijelo.
- Pretežno očevi geni: Jedinke su imale veće tijelo, ali manji mozak.
Ipak, stručnjaci pozivaju na oprez. Iako postoje određene genetske paralele između ljudi i miševa, rezultati dobijeni na životinjama ne mogu se automatski i u potpunosti primijeniti na ljudsku populaciju. Inteligencija je izuzetno složena osobina i nemoguće je objasniti samo jednim hromozomom ili uticajem samo jednog roditelja.
Emocionalna podrška i fizički razvoj mozga
Genetika, međutim, čini samo dio slagalice. Istraživači sa Sveučilišta u Washingtonu analizirali su uticaj okruženja na razvoj dječjeg mozga i došli do izuzetno važnih spoznaja.
Praćenjem porodica tokom sedmogodišnjeg perioda, utvrđeno je da su djeca koja su od majki dobijala više emocionalne topline, osjećaja sigurnosti i razumijevanja imala u prosjeku 10 odsto veći hipokampus—ključnu moždanu strukturu odgovornu za pamćenje, učenje i nošenje sa stresom. Ovi podaci, koje prenosi N1info.si, jasno ukazuju na to da stabilno i podsticajno okruženje doslovno oblikuje anatomiju mozga.
Inteligencija kao spoj genetike i životnog okruženja
Savremena nauka danas je složna u stavu da inteligencija nije unaprijed zapisana isključivo u genima. Ona je rezultat stalnog međudjelovanja nasljednih faktora i vanjskih uticaja, među kojima se posebno ističu:
Kvalitet odgoja i porodična atmosfera, obrazovanje i mentalna stimulacija, pravilna prehrana i opšte zdravstveno stanje kso i životna iskustva i prilike za učenje
Iako majčini geni mogu imati specifičnu ulogu u pojedinim segmentima moždanog razvoja, djetetovi konačni potencijali zavise od cjelokupnog okruženja. Zbog toga ljubav, pažnja i kontinuirana podrška oba roditelja ostaju presudni faktori za zdrav i potpun razvoj djeteta.