Radomir Milić o pravima zaposlenih pri odlasku u penziju: Sve što treba da znate o granicama, stažu i isplatama
Zaposleni u Crnoj Gori radni odnos po sili zakona završavaju sa 66 godina života, uz pravo na otpremninu od najmanje tri minimalne neto zarade. Ipak, penzioni sistem se suočava sa oštrim kritikama zbog netransparentnih obračuna i neadekvatnih iznosa koji ne oslikavaju decenije radnog staža.
Pitanje odlaska u penziju, koje čeka svakog zaposlenog građanina, i dalje prati niz nedoumica, od zakonske starosne granice do načina na koji se utvrđuje konačan iznos mjesečnog primanja. Prema riječima penzionisanog pravnika Radomira Muse Milića, iako Zakon o radu nalaže prestanak radnog odnosa sa 66 godina života, situacija na terenu je usložena različitim propisima i kolektivnim ugovorima.
Zakonske granice i pravo na otpremninu
Dok je opšta granica za muškarce 66 godina, žene po osnovu lex specialis zakona o PIO to pravo stiču sa 64 godine života i minimum 15 godina staža. Milić napominje da u državnoj upravi ta granica doseže 67 godina, mada se očekuje usklađivanje propisa kako bi se uvela jedinstvena granica od 66 godina za sve.
Prilikom odlaska u penziju, zaposlenom sleduje otpremnina koja je definisana Opštim kolektivnim ugovorom.
„Otpremnina iznosi tri minimalne neto zarade na nivou države i isplaćuje se najkasnije 30 dana od prestanka radnog odnosa”, objašnjava Milić.
On, međutim, ističe da granski ugovori mogu biti povoljniji. Primjera radi, u sektoru turizma i ugostiteljstva otpremnina iznosi četiri prosječne zarade (kod poslodavca ili na nivou države, zavisno što je bolje za radnika), dok pojedini kolektivi isplaćuju i znatno veće iznose.
Problematični obračuni i „zaboravljeni” doprinosi
Najveće nezadovoljstvo penzionera odnosi se na samu visinu penzije i formulu za njen obračun. Trenutno se za obračun uzima 30 najpovoljnijih godina staža, ali krajnji iznosi često razočaraju buduće korisnike.
„Sistem je katastrofalan. Ljudi uplaćuju doprinose 40 godina, a na kraju dobijaju iznose koji su sramotni. Prosječan pravnik u Crnoj Gori ne može do kraja da dešifruje formulu kojom Fond PIO donosi rješenja”, naglasio je Milić. On dodaje da je prelazak na tzv. „švajcarski sistem” usklađivanja donio minimalne pomake, ali da je generacijski sistem solidarnosti u svijetu već prevaziđen.
Statistika i budućnost u EU
U Crnoj Gori trenutno ima oko 130.000 penzionera, što čini gotovo četvrtinu ukupnog stanovništva. Podaci pokazuju da muškarci penziju u prosjeku koriste 20, a žene 22 godine.
Dok se čeka puno usklađivanje sa regulativama Evropske unije, penzionerima ostaje nada da će novi sistemi donijeti više pravičnosti. Milić zaključuje da je pokušaj uvođenja dobrovoljnih penzionih fondova ranije propao, te da je reforma postojećeg sistema neophodna kako bi se adekvatno valorizovao radni vijek crnogorskih građana.
Tekst priredila Redakcija Portala RTV Budva
Izvor: Radio Budva