Vodič za svjesnu kupovinu: Sve što treba da znate prije nego odaberete viskozu

Viskoza podsjeća na svilu, ali košta znatno manje, zbog čega je veoma popularna u proizvodnji odjeće. Prijatna je na koži, reguliše temperaturu i biorazgradiva je. Ipak, iako je mnogi brendovi reklamiraju kao ekološki materijal, iza njene svilenkaste teksture krije se složen put do gotovog komada garderobe.

Viskoza je polusintetičko vlakno, odnosno hemijski tretirano vlakno na bazi celuloze. Dobija se iz prirodnih sirovina poput drveta bukve, smreke, bora, eukaliptusa ili bambusa. U modnoj industriji je poznata i kao vještačka svila.

Glavne prednosti viskoze su njena mekoća i činjenica da je izuzetno nježna na koži. Omogućava koži da diše i hladi tijelo, što je čini dobrim izborom za ljetnju odjeću. Može da upije skoro duplo više vlage nego pamuk, a tkanina elegantno pada, pa se često koristi za haljine, bluze i suknje.

Iako je biorazgradiva jer potiče od drveta, proizvodnja konvencionalne viskoze zahtijeva mnogo resursa. Koriste se jake hemikalije poput ugljen-disulfida i kaustične sode koje, ako se njima ne upravlja pravilno, mogu zagaditi vodu i vazduh oko fabrika. Procjenjuje se da oko trideset odsto viskoze dolazi iz celuloze koja potiče iz ugroženih ili starih šuma. To je rastvarač koji je neophodan da bi se celuloza rastvorila, ali je on izuzetno toksičan za radnike u fabrikama i može izazvati ozbiljne neurološke probleme ako se udiše u velikim količinama.

„Do šezdesetih godina prošlog vijeka, nove manifestacije toksičnosti ugljen-disulfida počele su da privlače pažnju, naročito razvoj kardiovaskularnih oboljenja. S obzirom na to da su bolesti srca uobičajene u opštoj populaciji, ovo istraživanje je zahtijevalo primjenu tehnika moderne epidemiologije. Istraživači kao što su Ričard Šiling i Dž. N. Moris u Ujedinjenom Kraljevstvu, te Tomas Mankuzo, koji je radio za Nacionalni institut za bezbjednost i zdravlje na radu u Sjedinjenim Državama, dokazali su jasnu povezanost između izloženosti ugljen-disulfidu i povećane smrtnosti od bolesti srca”, navodi se na sajtu američkog Nacionalnog centra za biotehnološke informacije.

Ako tražite ekološki prihvatljiviju opciju, rješenja su Ecovero viskoza, koja se proizvodi sa do pedeset odsto manje emisija i potrošnje vode, ili Lyocell, koji koristi sistem zatvorene petlje gdje se skoro sto odsto hemikalija i vode ponovo koristi.

Viskoza ima i svoje mane jer se lako skupi ako se pere na visokim temperaturama. Veoma se lako gužva i često zahtijeva peglanje, a vlakna postaju slabija kada su mokra, pa odjeću ne treba grubo cijediti ili uvrtati. Da bi vaša odjeća od viskoze duže trajala, perite je na maksimalno trideset stepeni, ručno ili na programu za osjetljiv veš. Koristite blage deterdžente i sušite je položenu ili na vješalici, izbjegavajući direktno sunce i mašinu za sušenje veša.

Iako za sada modna industrija kaže da je viskoza bezbjedna za kupce, njena klasična proizvodnja je opasna za radnike koji udišu toksične hemikalije i za prirodu koja trpi zagađenje voda. Biranjem sertifikovanih brendova zapravo možemo zaštiti zdravlje ljudi u fabrikama i sačuvati rijeke. Ipak, posmatrano kroz prizmu ekološke čistoće i dugovječnosti, pamuk ostaje neprikosnoveni standard i svakako superiornija opcija koju vrijedi izabrati kad god je to moguće.

Najbolji izbor za garderober su uvijek prirodni materijali poput pamuka, lana i konoplje, koji su izuzetno izdržljivi, antibakterijski i omogućavaju koži da slobodno diše. Za hladnije vrijeme, vuna i kašmir su najbolji regulatori toplote, dok je čista svila najnježnija opcija za osjetljivu kožu.

Inspiracija za tekst: 

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6137800/

https://www.ispo.com/news-article/design/7-things-you-need-to-know-about-viscose