MF: Veliki iskorak u borbi protiv sive ekonomije jer je neformalna ekonomija pala sa 20,6 na 12,4 odsto BDP-a

Obim neformalne ekonomije među registrovanim privatnim preduzećima i preduzetnicima u Crnoj Gori smanjen je sa 20,6 odsto BDP-a u 2022. godini na 12,4 odsto u 2026. godini, odnosno za 8,2 procentna poena, pokazuju ključni nalazi novog Ipsos istraživanja.

Iz Ministarstva finansija navode da je ovaj rezultat potvrda pravca postavljenog kroz Program za suzbijanje neformalne ekonomije 2024–2026. godine, te da je evidentirano značajno manje rada na crno, više formalnog zaposlenja i odgovornije ponašanje građana i privrede.

Najvidljivija promjena ostvarena je u oblasti formalnog rada, pri čemu je napredak zabilježen u svim djelatnostima, a najveće smanjenje neformalne ekonomije ostvareno je u građevinarstvu i ugostiteljstvu. Podaci pokazuju i promjenu navika građana — udio zaposlenih koji često ili uvijek koriste platnu karticu porastao je sa 18 na 43 odsto, dok je udio građana koji traže fiskalni račun kada im nije izdat povećan sa 36 na 43 odsto. Takođe, 81 odsto zaposlenih izabralo bi posao sa uredno plaćenim porezima i doprinosima čak i uz nižu zaradu, u poređenju sa 75 odsto iz 2022. godine.

Istovremeno, neformalno poslovanje danas se doživljava kao znatno veći rizik. Udio preduzeća koja vjerovatnoću otkrivanja neformalnog poslovanja procjenjuju na više od 50 odsto povećan je sa 33 na 67 odsto. Procjena vjerovatnoće kažnjavanja odgovornog lica porasla je sa 44 na 80 odsto, a vjerovatnoća naplate izrečene kazne sa 42 na 77 odsto.

Iz resornog ministarstva napominju da prostora za dalje djelovanje ima u saobraćaju i poljoprivredi, gdje su zabilježene najveće vrijednosti indeksa neformalne ekonomije. Posmatrano po regijama, najveća vrijednost evidentirana je na sjeveru (17,5 odsto), dok je najniža u centralnom regionu (11,3 odsto), koji je ujedno ostvario i najveći pad u odnosu na 2022. godinu.

Prema preliminarnim podacima, realizacija aktivnosti iz aktuelnog Programa do kraja godine biće blizu 80 odsto. Zbog toga će novi Program za suzbijanje neformalne ekonomije 2027–2029. godine obuhvatiti jačanje poreske discipline, zaštitu zaposlenih, digitalizaciju, bezgotovinska plaćanja i snažniji inspekcijski nadzor, sa ciljem stvaranja jednakih uslova za sve učesnike na tržištu, saopšteno je iz Službe za odnose sa javnošću Ministarstva finansija.