Budva kao ogledalo milenijumskog trajanja:Dušan Medin na Univerzitetu Kalifornije u Berkliju o kulturnom nasljeđu Crne Gore i arheologiji Budve
Kulturna i arheološka baština Crne Gore, sa posebnim fokusom na antički sjaj i urbani kontinuitet Budve, predstavljena je prestižnoj akademskoj javnosti na Univerzitetu Kalifornije u Berkliju (UC Berkeley). Gostujuće predavanje pod nazivom “Cultural Heritage in a Small State: The Archaeology of Montenegro Through the Case of Budva” održao je Dušan Medin, arheolog i izvršni direktor Društva za kulturni razvoj „Bauo“.
Predavanje, realizovano u okviru Arheološkog istraživačkog centra i Odjeljenja za slovenske jezike i književnosti, okupilo je brojne istraživače i studente koji su uživo i putem onlajn platformi pratili prezentaciju o zemlji koja, uprkos maloj teritoriji, predstavlja jedan od najznačajnijih arheoloških čvorišta jugoistočne Evrope.
Budva kao epicentar civilizacija
Kao centralna studija slučaja predstavljena je Budva, jedan od najstarijih urbanih centara na istočnoj obali Jadrana. Medin je tokom izlaganja istakao da Budva nije samo turistička metropola, već prostor sa nevjerovatnim kontinuitetom života od mlađe praistorije do danas.
"Budva je decenijama prepoznata kao važno društveno, privredno i duhovno središte, čiji su slojevi – od bogatih antičkih nekropola do arhitektonskih ostataka u Starom gradu i podmorju – svjedoci neprekidne interakcije između Istoka i Zapada, hrišćanstva i islama," poručeno je tokom predavanja.
Poseban akcenat stavljen je na činjenicu da crnogorski prostor, zbog svog geostrateškog položaja na raskršću Mediterana i Balkana, čuva tragove svih epoha, što zahtijeva ozbiljan interdisciplinarni pristup istraživanju.
Izazovi savremenog upravljanja nasljeđem
Pored istorijskog konteksta, predavanje je otvorilo i kritička pitanja o poziciji arheologije u savremenim kulturnim politikama Crne Gore. Ukazano je na dominantnu ulogu javnog sektora, ali i na hronične nedostatke sistema.
"Suočavamo se sa nedostatkom specijalizovanih obrazovnih programa, istraživačkih laboratorija i institucija. Istovremeno, pritisci intenzivne urbanizacije i turizma, naročito na primorju, predstavljaju stalni izazov za očuvanje integriteta arheoloških lokaliteta," istaknuto je u okviru diskusije o održivom razvoju.
Budućnost u digitalizaciji i međunarodnoj saradnji
U završnom dijelu, Medin je skicirao pravce u kojima bi crnogorska kulturna baština trebalo da se razvija. Ključna poruka je da arheologija ne smije ostati zatvorena u uskim stručnim krugovima, već mora postati dio savremenih društvenih potreba.
"Neophodno je snažnije povezivanje arheologije sa održivim turizmom i digitalizacijom nasljeđa. Naš cilj mora biti aktivnije uključivanje lokalnih zajednica u procese zaštite, ali i intenziviranje međunarodne saradnje kako bi Crna Gora bila pozicionirana kao relevantan istraživački prostor u širem mediteranskom kontekstu," zaključeno je na Berkliju.
Jednosatno predavanje izazvalo je veliko interesovanje američke akademske zajednice, otvarajući vrata za buduće projekte i promociju crnogorske nauke na globalnom nivou.