Francuska bi mogla postati prepreka proširenju Evropske unije, neizvjesna i evropska perspektiva Crne Gore

Francuska bi mogla ozbiljno da zakomplikuje proces proširenja Evropske unije, čak i u slučaju da države kandidati uspješno završe pregovore i ispune sve potrebne uslove za članstvo. Potencijalna prepreka nalazi se u francuskom ustavnom okviru, koji predviđa referendum kao osnovni način ratifikacije prijema novih članica.

Na ovaj problem ukazuje francuski privredni list „Les Echos“, u izvještaju iz Brisela, uz ocjenu da bi raspoloženje francuskih građana prema daljem širenju Unije moglo predstavljati ozbiljan izazov za evropsku politiku proširenja.

Posebnu političku težinu ovom pitanju daje stav stranke Nacionalno okupljanje, koju predvodi Marin le Pen. Ova krajnje desničarska politička opcija protivi se proširenju EU, a negativan stav ima i prema nastavku finansijske podrške Ukrajini. Prema procjenama koje prenosi francuski list, stranka ima značajne izglede na predsjedničkim izborima naredne godine, dok bi njeni birači mogli podržati i odbijanje prijema novih članica na eventualnom referendumu.

Evropska komisija je proširenje ponovo postavila među svoje prioritete, nastojeći da obećanja kandidatima budu vjerodostojna. Ipak, završetak pregovora sam po sebi ne garantuje članstvo, jer je za pristupanje neophodna saglasnost država članica.

Lukas Macek, šef Centra za Veliku Evropu pri Institutu Žak Delor, upozorava da bi referendum u Francuskoj mogao postati gotovo nepremostiva prepreka za čitav proces. Prema njegovoj ocjeni, takav scenario mogao bi imati veoma ozbiljne posljedice po budućnost proširenja.

Francuski ustav ostavlja mogućnost izbjegavanja referenduma, ali je za takav potez potrebna podrška tri petine članova oba doma parlamenta, kao i većina senatora u Kongresu. Riječ je o veoma zahtjevnoj proceduri, zbog čega prostor za drugačiji način ratifikacije ostaje ograničen.

Sličan odnos prema proširenju, pod sadašnjim uslovima, ima i Žan-Lik Melanšon, koji se takođe pominje kao jedan od potencijalnih kandidata na narednim predsjedničkim izborima, iako su njegove izborne šanse, prema procjenama lista, manje.

Ovakav razvoj događaja mogao bi imati direktne posljedice i po Crnu Goru, koja je među državama kandidatima najdalje odmakla u pregovorima sa Evropskom unijom. Čak i ukoliko Podgorica uspješno zatvori sva pregovaračka poglavlja i dobije podršku evropskih institucija, konačan datum pristupanja mogao bi zavisiti od političkih i ustavnih procedura u Parizu.

Time se otvara mogućnost da pregovori budu završeni, ali da potpisivanje ugovora o pristupanju ipak bude dovedeno u pitanje zbog eventualnog protivljenja francuske strane.