Kalkulacije koče EU put: Parlamentarna većina tri godine ne može da izabere članove Fiskalnog savjeta

Skupština Crne Gore ni nakon tri godine i četiri raspisana javna poziva nije uspjela da izabere tri člana Fiskalnog savjeta. Ovakav ishod budi ozbiljnu sumnju da parlamentarna većina ne može da se usaglasi oko svojih "podobnih" kandidata, što ukazuje na to da politički subjekti traže pojedince na koje mogu vršiti uticaj, kalkulišući u okviru uskopartijskih interesa i zanemarujući interese države na putu ka Evropskoj uniji.

Šta je Fiskalni savjet i zašto "žulja" vlast?

Osnivanje Fiskalnog savjeta definisano je Zakonom o budžetu i fiskalnoj odgovornosti. Riječ je o nezavisnom tijelu koje prati sprovođenje fiskalne politike, analizira javne finansije i predlaže mjere za unapređenje budžetske discipline. Savjet upozorava na fiskalne rizike, procjenjuje održivost javnih finansija i doprinosi većoj odgovornosti u upravljanju državnim novcem.

Posebna uloga ovog tijela je analiza makroekonomskih tokova, uticaja penzijskog i zdravstvenog sistema, koncesija, ugovora o javno-privatnom partnerstvu, kao i poslovanja opština i privrednih društava u kojima država ili opštine imaju većinski udio. Upravo ovaj široki djelokrug rada i nadzora najviše ,,žulja" parlamentarnu većinu.

Podsjećanja radi, Državna revizorska institucija (DRI) je najveći broj negativnih mišljenja izrekla upravo državnim preduzećima (CEDIS, Solar gradnja, Rudnik uglja Pljevlja, Regionalni vodovod Budva, Plantaže 13. jul i slično), kao i lokalnim samoupravama (Kolašin, Andrijevica, Nikšić, Tivat, Herceg Novi). DRI je do kraja prošle godine vršila ocjenu primjene kriterijuma fiskalne politike i konstatovala da se oni krše iz godine u godinu, a da za takvo ponašanje niko nije snosio konsekvence. Izvještaji DRI pokazuju nizak stepen realizacije indikatora, što predstavlja jasan alarm za javne finansije.

Ključno mjerilo za Poglavlje 17

Formiranje Fiskalnog savjeta je jedno od ključnih završnih mjerila koje je Evropska komisija postavila Crnoj Gori kako bi se privremeno zatvorilo pregovaračko poglavlje 17 (Ekonomska i monetarna unija). EU zahtijeva uspostavljanje stabilnog, transparentnog i nezavisnog sistema upravljanja javnim finansijama, a Fiskalni savjet ne smije biti potčinjen izvršnoj vlasti.

U okviru ovog poglavlja, Crna Gora se obavezala na poštovanje strogih pravila makroekonomske stabilnosti – da budžetski deficit ne smije preći 3 odsto BDP-a, a javni dug 60 odsto BDP-a. Fiskalni savjet ima zakonsku obavezu da daje zvanično mišljenje na Godišnji završni račun budžeta i ocjenjuje poštovanje ovih limita.

Iako postoji jasna zakonska osnova, Skupština i dalje odlaže izbor članova zbog političkih trgovina, uprkos redovnim opomenama Delegacije EU u Crnoj Gori da je operacionalizacija ovog tijela neophodna za nastavak dinamike u pristupnim pregovorima. Da li će peti javni poziv, koji treba da objavi Odbor za ekonomiju, finansije i budžet, konačno donijeti rješenje, ostaće da se vidi u narednim danima.