Kaluđerović: Javnost ne može provjeriti gdje je svaki šesti poslanik i član Vlade stekao visoko obrazovanje
Centar za građansko obrazovanje (CGO) analizirao je javno dostupne podatke o obrazovnim profilima članova i članica Vlade Crne Gore, kao i poslanika i poslanica Skupštine Crne Gore i utvrdio brojne praznine i nedostatke u zvaničnim biografijama, odnosno izostanak osnovnih podataka koji bi javnosti omogućili provjeru predstavljenih obrazovnih kvalifikacija pojedinih nosilaca najviših državnih funkcija, naveli su u saopštenju.
“Izabrani i imenovani funkcioneri imaju veoma različite obrazovne profile – od akademskih doktorata i magistarskih zvanja do osnovnih studija, ali postoje i slučajevi u kojima nije navedeno gdje je određeno zvanje stečeno, ili da li su započete studije završene. Gotovo dvije trećine poslanika kao najviši javno potvrđeni nivo obrazovanja imaju osnovne studije, dok je u Vladi veći udio nosilaca magistarskih i doktorskih zvanja”, piše u saopštenju koje potpisuje viša pravna savjetnica u CGO Snežana Kaluđerović.
Kako je dodala, važeći propisi u Crnoj Gori ne propisuju visoko obrazovanje kao uslov za obavljanje funkcije poslanika, ministra ili predsjednika Vlade.
“Sastav Skupštine rezultat je izbora, a Vlade političkog imenovanja, dok stepen obrazovanja nije zakonski kriterijum. Međutim, javnost mora imati pristup potpunim, tačnim i provjerljivim biografijama onih koji donose odluke od javnog interesa”, ističe Kaluđerović.
“Rekonstrukcija promijenila sastav, ali ne i praksu”
Navodi da je od formiranja do rekonstrukcije kroz 44. Vladu prošao ukupno 41 član: 29 članova prethodnog sastava, osam razriješenih ministara i četiri nova člana imenovana na sjednici Skupštine 23. jula 2026. godine.
“Aktuelni sastav Vlade ima 33 člana. Rekonstrukcija je donekle smanjila broj nepoznanica o obrazovanju članova izvršne vlasti, ali problem netransparentnosti nije otklonjen. Istovremeno, činjenica da biografije nekih novoimenovanih članova Vlade nijesu bile dostavljene ni poslanicima prilikom odlučivanja pokazuje odsustvo sistemskog pristupa objavljivanju osnovnih podataka o kandidatima za najviše državne funkcije”, kaže Kaluđerović.
Kako dodaje, od 33 člana aktuelne Vlade, njih devet kao najviši završeni nivo obrazovanja ima zvanje magistra: Milojko Spajić, Aleksa Bečić, Ervin Ibrahimović, Momo Koprivica, Novica Vuković, Marash Dukaj, Simonida Kordić, Bojan Božović i Admir Šahmanović.
“Akademski doktorat nauka imaju troje: Budimir Aleksić, Filip Ivanović i Anđela Jakšić Stojanović. Vojislav Šimun, Tamara Vujović i Jelena Borovinić Bojović nose profesionalno zvanje doktora medicine, stečeno završetkom integrisanih studija medicine, koje se ne može izjednačavati sa akademskim doktoratom nauka. Šimun i Borovinić Bojović trenutno pohađaju doktorske studije, ali ih još nijesu završili”, navodi Kaluđerović.
Dodaje da je šest članova Vlade završilo specijalističke ili druge postdiplomske studije bez stečene diplome o tome: Damjan Ćulafić, Majda Adžović, Fatmir Gjeka, Maida Gorčević, Ernad Suljević i Milutin Butorović.
“Deset članova ima završene osnovne studije, bez javno navedenog višeg nivoa obrazovanja: Dragan Krapović, Danilo Šaranović, Naida Nišić, Damir Gutić, Filip Radulović, Slaven Radunović, Mirsad Azemović, Radoš Zečević, Zoran Jojić i Jovan Vučurović. Dva slučaja odstupaju od ove podjele. Nik Gjeloshaj, potpredsjednik Vlade za ekonomsku politiku i ministar ekonomskog razvoja, završio je Višu pedagošku školu, što je formalno niži nivo obrazovanja od fakultetskog. U biografiji Vladimira Jokovića, ministra poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, navodi se samo da je studirao na Filozofskom fakultetu Univerziteta Crne Gore, bez podatka da je studije završio”, saopštila je Kaluđerović.
Prema riječima Kaluđerović, za četiri od 33 člana Vlade, odnosno 12,1 odsto, naveden je akademski naziv ili obrazovni profil, ali ne i visokoškolska ustanova na kojoj je zvanje stečeno.
“Riječ je o Naidi Nišić, Slavenu Radunoviću, Admiru Šahmanoviću i Majdi Adžović“, dalje navodi Kaluđerović.
Kako je kazala, u odnosu na sastav Vlade prije rekonstrukcije, udio članova bez javno navedenog naziva obrazovne ustanove smanjen je sa 16,2 odsto na 12,1 odsto.
“Na mjesto Maje Vukićević, čija biografija nije sadržala naziv fakulteta, imenovan je Radoš Zečević, za kojeg je navedeno da je diplomirao na Pravnom fakultetu Univerziteta Crne Gore. Dragoslava Šćekića, čija biografija takođe nije sadržala naziv fakulteta, naslijedio je Zoran Jojić, sa navedenim Fakultetom za fizičko vaspitanje u Prištini. Na mjesto Srđana Pavićevića, koji je završio Medicinski fakultet u Nišu, imenovana je Jelena Borovinić Bojović, čija biografija sadrži podatke o završenom fakultetu, specijalizaciji i doktorskim studijama koje su u toku”, navodi Kaluđerović.
“Gotovo svaki peti poslanik bez podatka o fakultetu”
Analiza je, dodaje, obuhvatila i 98 poslanika i poslanica koji su imali mandat tokom aktuelnog saziva Skupštine Crne Gore, uključujući one kojima je mandat u međuvremenu prestao.
“Za 96 osoba pronađen je podatak o nekom obliku fakultetskog obrazovanja, dok za Mirka Đukića i Veska Delića u dostupnim biografijama nije bilo podataka ni o zvanju ni o obrazovnoj ustanovi”, saopštila je Kaluđerović.
Za 16 od 81 aktuelnog poslanika i poslanice, odnosno gotovo svakog petog, u biografijama na sajtu Skupštine nije navedeno na kojem su fakultetu stekli predstavljeno obrazovno zvanje.
“To su: Anđela Vojinović, Artan Çobi, Bogdan Božović, Boris Bogdanović, Danijel Živković, Darko Dragović, Dejan Đurović, Dražen Petrić, Jelena Kljajević, Mehmed Zenka, Nermin Abdić, Nikola Rakočević, Nikola Rovčanin, Oskar Huter, Slađana Kaluđerović i Vaso Obradović. U pojedinim slučajevima informacije o obrazovanju pronađene su samo na sajtovima političkih partija ili u medijskim izvorima, iako ih nema na zvaničnom sajtu Skupštine”, dodaje se u saopštenju.
Kako se dalje navodi, prema javno dostupnim podacima, među 81 aktuelnim poslanikom i poslanicom, devet ima akademski doktorat nauka (Aleksandra Despotović, Dejan Đurović, Dritan Abazović, Nikola Milović, Vladimir Bakrač, Ivan Vuković, Elvir Zvrko, Ilir Çapuni i Uglješa Urošević), 19 završene magistarske, master ili specijalističke studije, dok 53 kao najviši javno potvrđeni nivo obrazovanja imaju osnovne ili integrisane studije, uključujući šest sa profesionalnim zvanjem doktora medicine.
U ovu analizu bio je uključen i Jovan Vučurović, koji je sa poslaničke funkcije u međuvremenu imenovan za ministra.
“Za šestoro poslanika kojima je mandat prestao ubrzo nakon njegovog potvrđivanja (Nihada Canovića, Mirka Đukića, Milutina Đukanovića, Stevana Katića, Tihomira Dragaša i Veska Delića) na sajtu Skupštine nema podataka o obrazovanju. Kratko trajanje mandata ne može biti opravdanje za odsustvo institucionalne evidencije, već ukazuje na nepostojanje sistemske obaveze da se potpune biografije objave prilikom kandidovanja ili odmah nakon stupanja na funkciju”, ukazuje Kaluđerović.
“Obrazovanje nije uslov, transparentnost jeste”
Kaluđerović kaže da ni Ustav Crne Gore, ni izborno zakonodavstvo, niti propisi kojima se uređuje rad Vlade ne određuju stepen obrazovanja kao formalni uslov za kandidaturu ili imenovanje na funkciju poslanika, ministra ili predsjednika Vlade.
“Problem, dakle, nije to koji stepen formalnog obrazovanja imaju javni funkcioneri, već to što javnost u značajnom broju slučajeva ne može da provjeri gdje su predstavljene kvalifikacije stečene. Posmatrano zajedno, javnost nema mogućnost potpune provjere obrazovne biografije za više od 17% nosilaca najviših državnih funkcija, odnosno za nešto više od svakog šestog funkcionera. Takva praksa nije u skladu sa principom javne odgovornosti, niti sa pravom građana i građanki da imaju pristup potpunim i provjerljivim podacima o onima koji obavljaju najviše državne funkcije”, kazala je Kaluđerović.
CGO je prije više od godinu dana uputio Ministarstvu prosvjete, nauke i inovacija inicijativu za uvođenje obaveznog javnog objavljivanja podataka o visokoškolskim ustanovama na kojima su članovi i članice Vlade i poslanici i poslanice Skupštine Crne Gore stekli diplome.
“Na to nije bilo odgovora Ministarstva. U međuvremenu, poslanici vlasti i opozicije Uglješa Urošević iz Pokreta Evropa sad (PES) i Ivan Vuković iz Demokratske partije socijalista (DPS) javno su pokrenuli i inicijativu da poslanici objave svoje diplome. CGO je tu inicijativu pozdravio, ali je i ona ostala ograničenog dometa i bez sistemskog nastavka”, navodi se u saopštenju.
CGO predlaže uspostavljanje jedinstvene i lako pretražive baze biografija javnih funkcionera.
Prema riječima Kaluđerović, Skupština i Vlada treba da standardizuju format objavljivanja biografija izabranih i imenovanih funkcionera, uz obavezno navođenje obrazovnog zvanja, fakulteta, univerziteta i godine sticanja diplome, kao i da te podatke redovno ažuriraju nakon svake promjene u svom sastavu.
“Povjerenje u institucije počinje od transparentnosti. Ako javnost ne može provjeriti ni osnovne podatke iz biografija najviših državnih funkcionera, teško je očekivati da će imati puno povjerenje u odgovornost institucija koje oni predstavljaju”, zaključuje Kaluđerović.