Petak 13: Više mit nego prijetnja

Kažu da petak 13. nosi epitet najbaksuznijeg dana. Iako se u mnogim zapadnim zemljama smatra baksuznim, to vjerovanje nije univerzalno niti opšteprihvaćeno širom svijeta. U stvarnosti, značenje tog datuma zavisi od kulture, tradicije i lokalnih običaja, pa se u nekim sredinama uopšte ne doživljava kao poseban ili negativan dan.

Petak 13. je jedan od 365 dana u kalendarskoj godini. Svake godine imamo najmanje jedan petak 13. a najviše tri. Najkraći vremenski razmak između dva petka 13. iznosi mjesec dana, a najduži četrnaest mjeseci. Ako mjesec počinje u nedjelju, petak 13. je neminovan sljed kalendara kakvog danas koristimo u svijetu.

Vjerovanje da je ovo nesrećan dan je relativno novovjekovni izum ljudske razbibrige koji datira od početka 20. vijeka. Ipak, postoje i nekoliko pretpostavke i teorija kako je došlo do toga da se petak 13. smatra najgorim danom.

Počeci vjerovanja u ovaj datum se vezuju za biografiju italijanskog kompozitora Đoakina Rosinija, koji je umro na petak 13. Podaci pokazuju da sujevjerje nije bilo popularizovano dok Den Braun u knjizi “Da Vinčijev kod” nije pisao o templarima koji su pogubljeni na petak 13. u Francuskoj.

Na petak 13. oktobra, 1307. godine, francuski kralj Filip IV naredio je hapšenje Žaka de Molaja, posljednjeg velikog majstora Vitezova templara. Uhapšeno je na hiljade francuskih templara. Većina ih je ubijena, a Molaj je spaljen na lomači 1314. Zbog toga postoji vjerovanje da je ovaj akt porijeklo vjerovanja u nesreću koju donosi petak 13.

U hrišćanskoj tradiciji se ovaj broj vezuje za 13 gostiju na Tajnoj večeri, i to da je Isus razapet na krst u petak, a tu je i sujevjerje da je taj 13. gost na večeri izdao Isusa.

U numerologiji se broj 12 smatra kompletnim i reflektuje mjesece u godini, broj časova u satu, 12 bogova na Olimpu, 12 Isusovih apostola i 12 zodijačkih znakova, dok se 13 kao sljedeći u nizu smatra baksuznim i remeti koncepciju savršenstva broja 12.

U brojnim zemljama ljudi petak 13. posmatraju sasvim neutralno, a ponegdje čak i sa dozom humora. Popularna kultura, filmovi i mediji dodatno su doprinijeli mistifikaciji tog datuma, ali u svakodnevnom životu većina ljudi ipak normalno ide na posao, putuje i donosi važne odluke bez straha.

Zanimljivo je da u nekim državama petak 13. uopšte nije „problematičan“. U Španija i Grčka, na primjer, nesrećnim se smatra utorak 13, dok je u Italija broj 17 taj koji nosi lošu reputaciju, posebno kada padne u petak. To pokazuje da je praznovjerje relativno i da zavisi od istorijskog i kulturnog konteksta.

Postoje i ljudi koji broj 13 smatraju srećnim ili posebnim. Neki ga vide kao simbol drugačijosti i izlaska iz ustaljenih okvira, jer dolazi nakon „savršene“ dvanaestice. U sportu, muzici i svakodnevnom životu mnogi uspješni pojedinci s ponosom nose broj 13, bez ikakvog osjećaja da on nosi negativnu energiju.

Zato, umjesto da brinete zbog datuma u kalendaru, opustite se i iskoristite dan na način koji vam prija. Možda je pravo vrijeme da pogledate neki film na ovu temu, poput kultnog horora "Friday the 13th", ili da izaberete nešto potpuno drugačije - omiljenu komediju, romantični film ili seriju koja vas opušta.