Nova istraživanja: Nema dokaza da marihuana liječi anksioznost i depresiju

Korištenje medicinske ili rekreativne marihuane za ublažavanje simptoma brojnih mentalnih poremećaja ne djeluje, prema dvije nove analize postojećih istraživanja koja se smatraju zlatnim standardom.

Medicinska marihuana uključuje proizvode sa kanabidiolom, odnosno CBD-om, i delta-9-tetrahidrokanabinolom, odnosno THC-om, dijelom biljke koji izaziva euforiju.

„Nismo pronašli dokaze da je bilo koji oblik kanabisa efikasan u liječenju anksioznosti, depresije ili posttraumatskog stresnog poremećaja, koji su tri glavna razloga zbog kojih se kanabis propisuje“, rekao je za CNN Džek Vilson, postdoktorski istraživač u Matilda centru za istraživanje mentalnog zdravlja i upotrebe supstanci Univerziteta u Sidneju.

Vilson je glavni autor jedne od studija objavljenih u časopisu Lancet Psychiatry, koja je analizirala rezultate 54 nasumično kontrolisana ispitivanja objavljena između 1980. i 2025. godine.

„Lijekovi na bazi kanabisa koji su korišteni u ovim studijama uglavnom su bili oralne formulacije, kao što su kapsule, sprejevi ili ulja“, rekao je. „U stvarnom životu ljudi najčešće koriste kanabis koji se puši, a za njega postoji još manje dokaza o efikasnosti kada je riječ o mentalnom zdravlju.“

Upotreba marihuane također nije poboljšala druga mentalna stanja kao što su anoreksija nervoza, bipolarni poremećaj, opsesivno-kompulzivni poremećaj (OKP) ili psihotični poremećaji poput šizofrenije, rekao je Vilson.

Studije o marihuani često su male i teško ih je sprovesti, kažu stručnjaci. Ipak, nasumično kontrolisana ispitivanja koja su činila osnovu pregleda u časopisu Lancet predstavljaju zlatni standard u istraživanjima, rekao je dr Dipak Siril D’Souza, profesor psihijatrije i direktor Centra za nauku o kanabisu i kanabinoidima Univerziteta Jejl u Nju Hejvenu, Konektikat.

D’Souza, koji nije učestvovao u studiji iz Lanceta, stariji je autor nedavnog rada objavljenog u časopisu JAMA, koji je također istraživao efikasnost prirodnih i sintetičkih oblika CBD-a i THC-a na mentalne poremećaje.

„Ova dva rada jasno pokazuju da ne postoje dokazi koji bi preporučili upotrebu kanabisa ili njegovih derivata za liječenje mentalnog zdravlja“, rekao je D’Souza. „Ipak, gotovo svaka savezna država u SAD odobrava medicinsku marihuanu za mentalne poremećaje.“

Opasnosti umjesto koristi

Iako postoji malo dokaza o koristi, upotreba medicinske i rekreativne marihuane za mentalno zdravlje raste, kažu stručnjaci. Oko 27% ljudi starosti između 16 i 65 godina u Sjedinjenim Američkim Državama i Kanadi koristilo je marihuanu u medicinske svrhe, pri čemu je „oko polovine koristi za upravljanje mentalnim zdravljem“, rekao je Vilson.

„Uprkos nedostatku dokaza o efikasnosti, ljekari i dalje propisuju medicinsku marihuanu za liječenje mentalnih poremećaja“, dodao je. „Pored toga, industrija kanabisa ima veze sa nekim od ovih studija, što predstavlja sukob interesa koji može uticati na nalaze.“

Redovna upotreba snažne marihuane može biti opasna, kažu stručnjaci, posebno za najranjivije. Korištenje marihuane tokom trudnoće, adolescencije i ranog odraslog doba može ometati razvoj mozga. Teška upotreba marihuane kod tinejdžera i mladih odraslih sa poremećajima raspoloženja — kao što su depresija i bipolarni poremećaj — povezana je sa povećanim rizikom od samopovređivanja, pokušaja samoubistva i smrti.

Kod osoba sa visokim rizikom od bipolarnog ili psihotičnog poremećaja, poput onih sa porodičnom historijom, studije pokazuju da upotreba marihuane povećava rizik od razvoja psihotičnog ili drugog mentalnog poremećaja. Korištenje nakon pojave mentalnog stanja može pogoršati kognitivne funkcije i povećati vjerovatnoću ponovnog javljanja bolesti.

„Iako možda postoje hiljade, možda i milioni ljudi koji povremeno koriste kanabis, u vrlo malim količinama i ne doživljavaju neželjene posljedice, znamo i za ljude koji su ga koristili nekoliko puta i pretrpjeli katastrofalne neželjene događaje koji su zauvijek promijenili tok njihovog života“, rekao je D’Souza.

„Ako svakodnevno koristite kanabis visoke potentnosti, na primjer, možete imati šest puta veći rizik od razvoja psihotičnog poremećaja poput šizofrenije ili bipolarnog poremećaja u odnosu na nekoga ko nikada nije koristio kanabis“, rekao je.

Današnja marihuana je jača i izaziva veću zavisnost

Dodatni problem predstavlja to što je količina THC-a u današnjoj marihuani naglo porasla – sa oko 4% sedamdesetih godina na prosječnih 18% do 20% danas, rekao je D’Souza.

„Danas u prodavnicama možete kupiti kanabis sa sadržajem THC-a od 35%“, rekao je. „Koncentrati marihuane, slični nikotinskim koncentratima, imaju sadržaj THC-a od 80%. To je oko 20 puta više nego u kanabisu iz šezdesetih i sedamdesetih godina.“

Marihuana visoke potentnosti također doprinosi porastu zavisnosti. U Sjedinjenim Američkim Državama, oko 3 od 10 osoba koje koriste marihuanu imaju poremećaj upotrebe kanabisa, medicinski naziv za zavisnost od marihuane, prema Centrima za kontrolu i prevenciju bolesti SAD.

Poremećaj upotrebe kanabisa, poznat i kao poremećaj upotrebe marihuane, povezan je sa zavisnošću od kanabisa. Osobe se smatraju zavisnim kada nakon prestanka osjećaju jaku želju za upotrebom ili imaju gubitak apetita, razdražljivost, nemir, kao i probleme sa raspoloženjem i snom, prema Nacionalnom institutu za zloupotrebu droga.

Gdje se obratiti umjesto marihuane

Postoje dokazani načini liječenja problema mentalnog zdravlja, kažu stručnjaci. Selektivni inhibitori ponovnog preuzimanja serotonina, poznati kao SSRI, predstavljaju uobičajen farmakološki pristup za depresiju i anksioznost.

Vodeći oblik psihoterapije za ova stanja je kognitivno-bihejvioralna terapija (KBT), koja se često kombinuje sa SSRI lijekovima. Kognitivno-bihejvioralna terapija je usmjerena na ciljeve i fokusira se na promjenu negativnih misli i ponašanja kako bi se poboljšala emocionalna regulacija i raspoloženje.

Udruženje za bihejvioralne i kognitivne terapije ima spisak terapeuta obučenih za KBT koji se može pretraživati po poštanskom broju. Američko psihološko udruženje također navodi KBT terapeute u okviru „metoda liječenja“ u svom alatu „Pronađi psihologa“.