Javnost ima pravo da zna ko preuzima uticajne medije u Crnoj Gori
Centar za demokratsku tranziciju (CDT) poziva na punu transparentnost procesa koji bimogao dovesti do promjene vlasništva nad dijelom medija koji su poslovali u okviruUnited Grupe, uključujući objavljivanje podataka o stvarnim vlasnicima kapitala,vlasničkoj strukturi i izvorima finansiranja transakcije.
Fond Alpac posljednjih dana javnosti šalje poruke da će ova akvizicija dodatno osnažitievropski karakter medijskog tržišta. Međutim, dešavanja koja su prethodnih mjesecipratila ovaj proces u Srbiji i drugim državama regiona pokazuju da su potrebni odgovorina neka važna pitanja.Najuticajnije organizacije civilnog društva u Srbiji već su izrazile zabrinutost zbog ovetransakcije i upozorile na moguće posljedice po nezavisno novinarstvo, ukazujući i napolitičke i poslovne veze potencijalnog kupca sa centrima moći koji imaju izražen interesza oblikovanje medijskog prostora u Srbiji.
Te reakcije ne bi trebalo ignorisati ni u CrnojGori, posebno imajući u vidu ranija istraživanja međunarodnih medija o političkim ifinansijskim vezama povezanim sa kupovinom Euronewsa, medija kojim upravlja istainvesticiona grupa.Ovo nije pitanje obične komercijalne transakcije između privatnih kompanija.
Televizijesa nacionalnim pokrivanjem nijesu samo zgrade, studija, kamere i oprema. One emitujuprogram na osnovu javno dodijeljenih dozvola i koriste ograničen javni resurs –radiofrekvencijski spektar. Zato vlasništvo nad takvim medijima nije isto što i vlasništvonad većinom drugih privrednih društava, već predstavlja pitanje od javnog interesa sadirektnim posljedicama na pravo građana da budu informisani.
Crnogorsko zakonodavstvo već prepoznaje značaj transparentnosti vlasništva umedijima, kada kao uslov za izdavanje odobrenja za emitovanje ali i osnov za njegovooduzimanje propisuje da se ono ne može izdati stranim pravnim licima koja sepojavljuju kao neposredni ili posredni osnivači kada su registrovana u državama ukojima nije moguće utvrditi porijeklo osnivačkog kapitala.
Ova norma jasno saopštava namjeru zakonodavca, a učinkovitost zakonskihmehanizama kontrole kod promjena vlasništva biće istovremeno i provjera kvaliteta ipostojećeg regulatornog okvira.Agencija za zaštitu konkurencije i Agencija za audiovizuelne medijske usluge dužne suda u okviru svojih nadležnosti obezbijede što veću transparentnost procesa i javnostiučine dostupnim informacije od značaja za razumijevanje njegovih posljedica namedijski pluralizam, uredničku nezavisnost i koncentraciju medijskog uticaja.
Zbog ovoga je važno i da Crna Gora što prije uskladi svoje zakonodavstvo saEvropskim zakonom o slobodi medija (EMFA), na šta CDT kontinuirano ukazuje. Da jetaj posao već završen, građani bi danas imali veće garancije transparentnosti medijskogvlasništva. Naime, Evropska unija kroz savremene propise sve više insistira na tome da
građani znaju ko kontroliše medije i da se prilikom velikih promjena vlasništvaprocjenjuje njihov uticaj na medijski pluralizam i uređivačku nezavisnost.
CDT poziva Evropsku komisiju da ovaj proces pažljivo prati u okviru procjenespremnosti Crne Gore za članstvo u Evropskoj uniji. Bilo bi paradoksalno da državapostane članica EU bez mehanizama koji omogućavaju punu transparentnost stvarnogvlasništva nad medijima i procjenu uticaja velikih medijskih transakcija na pluralizam,dok istovremeno ostaje nejasno ko kontroliše medije od posebnog značaja zainformisanje građana, kojim kapitalom i sa kakvim interesima.
Ovo pitanje dodatno dobija na značaju imajući u vidu da Crnu Goru naredne godineočekuju izbori koji će imati važan uticaj na dalji tok evropskih integracija. Upravo zato jevažno da se najviši standardi transparentnosti, medijskog pluralizma i zaštite odnedozvoljenih uticaja primjenjuju prije, a ne nakon izbornog procesa kaže se u saopštenju koje potpisuje Dragan Koprivica, izvršni direktor CDT-a