Opozicija ponudila plan za izlazak iz ćorsokaka: Bez dogovora nema odluka o bezbjednosti, RTCG-u i pravosuđu
Opozicione partije uputile su danas parlamentarnoj većini zvaničnu Platformu za prevazilaženje parlamentarne krize u ključnoj fazi procesa evropskih integracija. Dokument, koji potpisuju lideri Demokratske partije socijalista (DPS) Danijel Živković, Evropskog saveza Damir Šehović, Hrvatske građanske inicijative (HGI) Adrijan Vuksanović i Demokratske unije Albanaca (DUA) Mehmed Zenka, predviđa stopiranje jednostranih izmjena izbornih zakona, hitnu reviziju bezbjednosnog sektora i kontrolne mehanizme za sprečavanje zloupotrebe državnih resursa uoči izbora 2027. godine.
U nastavku integralno prenosimo predloženi dokument opozicije:
Platforma za prevazilaženje parlamentarne krize u ključnoj fazi procesa evropske integracije
Polazeći od činjenice da se Crna Gora nalazi u ključnoj fazi svog evropskog puta, koja zahtijeva visok stepen političke stabilnosti, institucionalne funkcionalnosti i društvene odgovornosti,
Imajući u vidu da uspješan nastavak procesa evropskih integracija nije moguć bez širokog političkog i društvenog konsenzusa, kao ni bez institucija koje uživaju puni demokratski legitimitet i povjerenje građana,
Uvažavajući potrebu daljeg jačanja političke inkluzivnosti, međusobnog povjerenja i odgovornosti svih društvenih i političkih aktera za demokratski razvoj države,
Posebno imajući u vidu značaj predstojećeg perioda za ispunjavanje završnih obaveza iz evropske agende i potrebu obezbjeđivanja političkog ambijenta u kojem ključne državne institucije neće biti rezultat prostog političkog preglasavanja, već dijaloga, međusobnog uvažavanja i najšireg mogućeg političkog konsenzusa,
Polazeći od potrebe jačanja demokratskog legitimiteta institucija i vraćanja povjerenja građana u izborni proces kroz uspostavljanje dodatnih mehanizama političke i institucionalne ravnoteže, posebno u oblastima koje neposredno utiču na izborni ambijent, nezavisnost institucija i zaštitu demokratskog poretka,
opozicione partije predlažu sljedeću:
I. INSTITUCIONALNO POVJERENJE, POLITIČKA INKLUZIVNOST I DEMOKRATSKI BALANS
Revizija spornih zakonskih odredbi iz oblasti bezbjednosti Neophodno je izvršiti uklanjanje spornih odredbi zakona iz oblasti bezbjednosti koje mogu dovesti u pitanje zaštitu ljudskih prava, političkih sloboda, prava na privatnost ili stvoriti mogućnost politički motivisane zloupotrebe institucionalnih ovlašćenja.
Istovremeno, potrebno je uspostaviti parlamentarni i institucionalni monitoring dosadašnje primjene navedenih zakonskih odredbi, sa ciljem sagledavanja i uklanjanja posljedica njihove primjene, kao i obezbjeđivanja pune usklađenosti zakonodavnog okvira sa demokratskim standardima, principima vladavine prava i evropskom pravnom tekovinom.
Izbor članova Sudskog savjeta Prilikom izbora četiri člana Sudskog savjeta koji se biraju od strane Skupštine Crne Gore, neophodno je postići konsenzus između vlasti i opozicije.
Izbor sudija Ustavnog suda Izbor sudija Ustavnog suda biće realizovan kroz prethodno postignut dogovor vlasti i opozicije, uključujući i kandidate predložene od strane predsjednika Crne Gore Jakova Milatovića, sa ciljem obezbjeđivanja pune funkcionalnosti, kredibiliteta i političke nepristrasnosti ove institucije.
Izbor članova Savjeta RTCG Neophodno je obezbijediti rješavanje problema izbora generalnog direktora RTCG, u skladu sa važećim zakonodavstvom, principima institucionalne odgovornosti i standardima nezavisnosti Javnog servisa, uključujući i punu profesionalizaciju menadžmenta Javnog servisa.
Istovremeno, prilikom izbora četiri člana Savjeta RTCG, izbor će biti realizovan isključivo uz prethodno postignut dogovor vlasti i opozicije, odnosno uz saglasnost opozicije, sa ciljem obezbjeđivanja profesionalnog i nezavisnog funkcionisanja Javnog servisa.
Izbor člana Senata Državne revizorske institucije U slučaju izbora novog člana Senata Državne revizorske institucije, isti će biti izabran na predlog opozicije, imajući u vidu činjenicu da su prethodna tri člana izabrana bez prethodno postignutog političkog dogovora sa opozicijom.
Izbor članova Fiskalnog savjeta Prilikom izbora tri člana Fiskalnog savjeta, jedan član biće izabran na predlog opozicije, uz prethodno postignut politički dogovor vlasti i opozicije.
Izbor člana Agencije za zaštitu ličnih podataka i slobodan pristup informacijama i ASK-a U slučaju izbora članova Savjeta Agencije za zaštitu ličnih podataka i SPI i ASK-a izbor će biti realizovan isključivo uz prethodno postignut dogovor vlasti i opozicije, odnosno uz saglasnost opozicije.
II. ZAŠTITA IZBORNOG I PRAVNOG OKVIRA OD JEDNOSTRANIH IZMJENA
Bez prethodno postignutog konsenzusa između vlasti i opozicije neće biti moguće mijenjati set ključnih zakona:
- Zakon o biračkom spisku,
- Zakon o finansiranju političkih subjekata i izbornih kampanja,
- Zakon o izboru odbornika i poslanika,
- Zakon o registrima prebivališta i boravišta,
- Zakon o ličnoj karti,
- Zakon o crnogorskom državljanstvu,
- Zakon o političkim partijama,
- Niti predlagati i usvajati Zakon o izboru predsjednika Crne Gore.
III. KONTROLNI MEHANIZMI ZA SPREČAVANJE ZLOUPOTREBE DRŽAVNIH RESURSA
U susret jednoj od ključnih faza evropskog puta Crne Gore i imajući u vidu potrebu jačanja povjerenja građana i političkih subjekata u izborni proces, neophodno je uspostaviti dodatne institucionalne mehanizme nadzora i kontrole u cilju sprečavanja zloupotrebe državnih resursa tokom izborne kampanje.
Polazeći od potrebe obezbjeđivanja fer i ravnopravnih uslova za sve učesnike izbornog procesa, kao i očuvanja institucionalne stabilnosti i nesmetanog sprovođenja evropske agende, potrebno je kroz politički dijalog definisati model institucionalnog nadzora nad radom izvršne vlasti tokom perioda neposredno prije održavanja parlamentarnih izbora 2027. godine.
Cilj uspostavljanja ovih mehanizama jeste:
- Sprečavanje političke zloupotrebe državnih resursa,
- Jačanje transparentnosti rada izvršne vlasti,
- Obezbjeđivanje ravnopravnosti svih učesnika izbornog procesa,
- Vraćanje povjerenja građana u izborni proces,
- Kao i stvaranje političkog ambijenta koji će omogućiti nesmetano sprovođenje evropske agende i završetak ključnih reformskih obaveza.
U okviru ovog modela, neophodno je obezbijediti posebne mehanizme kontrole nad zapošljavanjem u državnim organima i institucijama, socijalnim davanjima, korišćenjem sredstava tekuće i stalne budžetske rezerve, kao i dodjelom državne pomoći i subvencija.
Takođe, potrebno je uspostaviti mehanizme institucionalnog upozorenja i kontrole u slučajevima postojanja sumnje na zloupotrebu državnih resursa u političke svrhe, politički motivisano zapošljavanje, pritiske na birače, neravnopravan tretman učesnika izbornog procesa, kao i druge oblike institucionalne zloupotrebe tokom izborne kampanje.
Primjena ovih mehanizama odnosila bi se na period od januara do juna 2027. godine.
Cilj ovakvog pristupa nije politička blokada institucija niti redefinisanje političkih odnosa, već stvaranje minimalnog političkog konsenzusa i institucionalnih garancija neophodnih za održavanje slobodnih, fer i demokratskih izbora, uz očuvanje evropske dinamike i političke stabilnosti države.