Uklanjanje metalnih tendi oko Starog grada – pobjeda kulturnog nasljeđa

Nakon decenije vizuelne i fizičke blokade, bedemi budvanskog Starog grada ponovo su vidljivi. Akcija uklanjanja glomaznih metalnih tendi, koja je započela u martu 2026. godine, otvorila je ključno pitanje: gdje prestaje ekonomski interes, a gdje počinje pravo svakog građanina na grad?

Odluka Uprave za zaštitu kulturnih dobara, koja je godinama čekala na primjenu, konačno se sprovodi na terenu. Ugostitelji su dobili rješenja o uklanjanju konstrukcija koje su, prema riječima stručnjaka, devastirale najstarije jezgro Budve. Umjesto njih, propisana je upotreba drvenih suncobrana bež boje, dimenzija 3x3 metra.

Luka Vućković, jedan je od budvanskih ugostitelja, koji je među prvima uklonio tendu ispred svog objekta, on ističe da su svjesni odluke, ali i zabrinuti za konkurentnost:

„Odluka o suncobranima je na snazi decenijama, ali nam je Opština prije deset godina dozvolila tende da bi pospješila privredu. Sad smo dobili rješenja i mi ih poštujemo. Biće vizuelno ljepše, ali se plašimo vjetra i kiše, jer suncobrani nisu otporni kao fiksne konstrukcije. Najvažnije je da pravila budu ista za sve – ne može se mediteranski duh uvoditi selektivno dok ostatak Budve izgleda kako izgleda“, poručio je Vučković.

Povratak integriteta spomenika kulture

Dugogodišnja borkinja za zaštitu Budve, profesorica Božena Jelušić, naglašava da tenda nije civilizacijski dio koji omogućava komunikaciju, već prepreka koja onemogućava pravo na grad.

„Budva je tokom tranzicije postala jedno veliko vašarište, fiksni uzurpator opšteg prostora. Niko u ovaj grad ne dolazi zbog lijepo dizajnirane tende, već zbog istorijskog spomenika starog tri milenijuma. Tende su vizuelni šund koji moramo očistiti. Bedemi ne smiju biti četvrti zid kafane, oni su blago svih nas“, jasna je Jelušić.

Ona dodaje da su gradovi poput Splita i Zadra uveli restriktivna pravila koja nisu ispraznila gradove, već su omogućila ugostiteljima da povećaju cijenu i kvalitet usluge.

„Stvar je u tome da skupo naplatite gastronomski specijalitet i ambijent istorijskog grada, a ne da smjestite što više stolica pod ceradu. Vlasnici lokala treba da budu agenti promjene i rebrendiranja Budve, jer oni su ti koji od ovog kapitala žive“, istakla je.

Izgubljeni u nadležnostima

Jedan od najvećih problema na koje ukazuju i ugostitelji i aktivisti jeste neujednačen kriterijum i podijeljene nadležnosti između Opštine i Morskog dobra. Selekcija u uklanjanju objekata stvara osjećaj nepravde kod onih koji su prvi ispoštovali zakon.

„Budva je privatizovan grad na mnogo načina. Ne možete nekome dozvoliti da nadziđuje bedeme ili drži tendu na jednoj lokaciji, a drugoga primoravati na stroga pravila. Ta jedinstvenost u postupanju je mjera pravde koja građane treba da učini dostojanstvenim u sopstvenom gradu“, upozorava Jelušić.

Poruka mladima: Kvalitet života ispred profita

Dok se iskopine antičke nekropole često koriste kao dječje igralište, struka upozorava da Budva još uvijek nema adekvatan model prezentacije onoga što je čini unikatnom na mapi svijeta.

„Mladima ne smijemo pristupati samo pričama o tradiciji. Moramo im objasniti šta gube u kvalitetu života – zašto im život postaje lošiji, skuplji i urbano gori. Kada grad prodiše, kao što je prodisao sklanjanjem ovih tendi, tek tada vidimo šta smo zapravo imali i šta moramo sačuvati“, zaključila je Božena Jelušić.

Radovi na platou ispred Starog grada se nastavljaju, a turisti koji već pristižu u predsezoni po prvi put nakon dugo vremena imaju priliku da se približe bedemima bez fizičkih barijera.

Priredila redkacija portala RTV Budva

Izvor: Televizija Budva, Moj grad