Pepelnica na vinovoj lozi

Ulazimo u ljetnji period drugog dijela vegetacije koji karakterišu visoke ljetnje temperature i sušni periodi bez kiše, često praćeni toplim vjetrovima. Sve su ovo uslovi koji pogoduju razvoju i širenju uzročnika pepelnice (gljiva Uncinula necator), jedne od ekonomski značajnih bolesti vinove loze.

U našim uslovima, a posebno u uslovima podgoričkog vinogorja, pepelnica se često javlja, u znatno većem intenzitetu nego plamenjača i pojedinih godina nanosi veće štete od plamenjače. Dešavalo se u nekim vinogradima da strada veliki broj grozdova i da praktično nema berbe, ni prinosa.

Više je razloga za to. Često vinogradari u „borbi“ protiv plamenjače „zaborave” na pepelnicu, pa ne odrade prve zaštitne tretmane na vrijeme, jer nema simptoma. Kada uoče prve simptome pepelnice, obično na grozdovima, često bude već kasno.

Takođe, dešava se da se mjere zelene rezidbe ne obave na vrijeme i dovoljno kvalitetno, te se u ovakvim gustim, slabo provjetrenim zasadima stvaraju idealni uslovi za razvoj ove gljive.

Pepelnica - Savjeti

SIMPTOMI

Pepelnica napada sve zeljaste organe vinove loze. Na lišću se javljaju uočljive pepeljaste „oaze”, koje se vrlo brzo šire zahvatajući veliku površinu lišća. Zaraženo lišće potpuno je prekriveno bijelom micelijom i gubi svoju funkciju fotosinteze.

Simptomi na lastarima se javljaju u vidu „zrakasto” prisutne micelije i nekroze tkiva. Posebno je značajna i štetna pojava simptoma na bobicama i grozdovima. Osjetljiva faza u razvoju je tokom intenzivnog porasta bobica pa sve do zrenja. Prvi simptomi obično se pojave na gornjoj strani bobice, u vidu tek jedva primjetne pepeljaste navlake, koja u povoljnim uslovima brzo zahvata cijelu bobicu i širi se, zahvatajući veći dio grozda. Zbog razvoja gljive dolazi do nekroze površinskog tkiva bobica, često i do njihovog pucanja sve do sjemenke, što je karakterističan znak bolesti. Ovakve raspukle bobice podložne su truljenju i propadanju. U uslovima jakog napada bolesti, čitav grozd i više njih, bivaju prekiriveni gustom brašnastom navlakom, potpuno propadaju i nemaju nikakvu tržišnu vrijednost.

USLOVI ZA RAZVOJ

Razlozi zbog kojih se pepelnica javlja i ubrzano širi baš u drugom dijelu vegetacije nalaze se upravo u činjenici da za klijanje konidija nije potrebna voda, dovoljna je minimalna vlažnost vazduha, do infekcije može doći i pri vlažnosti vazduha manjoj od 20%. Takođe, konidije prisutne na površini biljnih organa lako se i brzo šire nošene toplim vjetrovima, koji pospješuju širenje zaraze i pojavu simptoma. Ovakvi vremenski uslovi koji vladaju u drugom dijelu vegetacije upravo doprinose da se simptomi intenzivno šire na grozdovima u toku njihovog porasta.

Vinogradari uglavnom znaju na kojim mjestima u zasadu se prvo jave simptomi pepelnice. To su tzv. „skrivena“ mjesta, gusti dijelovi zasada sa obiljem lišća i lastara, zbijeni grozdovi u sjenci i slabo provjetrena mjesta.

SUZBIJANJE

U suzbijanju pepelnice prije svega treba istaći važnost i značaj preventivnih mjera koje imaju za cilj da onemoguće pojavu bolesti.

Prije svega, prilikom samog podizanja zasada treba voditi računa o postavljanju redova u pravcu duvanja vjetrova, kako bi se obezbjedila odgovarajuća provjetrenost zasada. Izbalansirano đubrenje tokom vegetacije, bez preterivanja sa azotnim đubrivima koja doprinose bujnosti zasada, takođe doprinose manjoj pojavi bolesti. O značaju mjera „zelene“ rezidbe govorili smo više puta. Posebnu pažnju treba posvetiti ovim mjerama jer redovno skidanje viška lastara i grozdova (i više puta u toku vegetacije) omogućava bolju provjetrenost i kvalitetniju primjenu fungicida pri hemijskim tretmanima.

Hemijska zaštita mora početi sa početkom vegetacije, posebno u zasadima i lokalitetima gdje se pepelnica redovno javlja ili je bila prisutna u prethodnoj godini. U takvim uslovima primjena preparata počinje već sa otvaranjem pupoljaka, kako bi se spriječio razvoj micelije, a zatim je potrebno da cvjetanja obaviti najmanje 2-3 kvalitetna tretmana, kako bi se spriječila infekcija askosporama. Na taj način ćemo suzbiti bolest u početku i spriječiti njenu pojavu na grozdovima. Kada se simptomi pojave na grozdovima, uglavnom je kasno za zaštitu.

SREDSTVA

Sumporna sredstva u zaštiti vinograda imaju široku primjenu i u upotrebi su dugi niz godina. Važno je znati da njihovo djelovanje zavisi od temperature vazduha, te se njihova primjena preporučuje u intrevalu od 18 do 280 C. Na temperaturama iznad 30 do 350 C treba izbjegavati njihovu primjenu, jer u takvim uslovima sumpor može prouzrokovati fitotoksičnost na biljnim dijelovima. Tokom ljetnjih mjeseci preporuka je da se ova sredstva primjenjuju ujutru ili uveče. Sumpor djeluje parama i nakon izvesnog vremena (obično 5-7 dana, u zavisnosti od brzine isparavanja) gubi djelovanje, pa se tretman mora ponoviti.

Sistemični preparati pružaju dugotrajniju zaštitu jer ulaze u biljku. U poljoprivrednim apotekama je širok izbog ovih sredstava. Preporuka je da se primijene pri jakom pritisku bolesti.

U organskoj proizvodnji, osim sumpora, za suzbijanje pepelnice preporučuje se sredstvo na bazi kalijum hidrogen karbonata, koji je izuzetno efikasan u „čišćenju“ micelije sa površine biljnih organa.