Od vjenčanja do vinograda – život i običaji Grblja

Grbalj je plodno polje smješteno između Budve i poluostrva Luštica, koje na istoku okružuje planina Lovćen, dok ga sa zapadne strane niska pobrda odvaja od Jadranskog mora. Uz istočnu granicu polja razvilo se desetak naselja, poznatih pod zajedničkim nazivom Gornji i Donji Grbalj.

O bogatoj kulturnoj baštini, običajima i načinu života mještana ovog područja govori Ivo Bajković, mještanin Grblja.

Prema riječima Bajkovića, područje Grblja naseljavale su porodice iz različitih krajeva:

„Doseljavali su se iz Stare Crne Gore, iz Hercegovine i iz Boke, iz zaleđa Boke. Ta raznolikost donijela je i posebne osobenosti zajednice.“

Ističe da je multikulturalnost oblikovala karakter mještana:

„Ljudi su dosta tvrdoglavi, i to u pozitivnom smislu – izdržali su kroz istoriju mnoge izazove i teškoće.“

Ekonomija Grblja bila je zasnovana na stočarstvu, povrtlarstvu, poljoprivredi i vinogradarstvu.

„Polje je plodno, tu je i Mrčevo polje, Soliotsko polje, nekad su tu bila Solila i Grbalj, što je činilo privredni centar tog kraja. Solana je bila industrija i oko toga se organizovao život i rad“, objašnjava Bajković.

Tradicija vjenčanja i običaja

Običaji Grblja i danas odražavaju poštovanje prema tradiciji, iako su se s vremenom prilagodili modernim uslovima.

„Sve počinje od vjeridbe, koja je bila dogovor između kuća. Pratilo se odakle djevojka i mladoženja, kako bi se sve poštovalo“, priča Bajković.

Vjenčanja su bila pomno organizovana s jasno određenim ulogama:

„Postojali su stari svat, đeveri, barjaktar, kum, vojvoda… Svako je imao svoje zadatke, a ceremonije su se poštovale uz minimalni broj svatova i uz poštovanje običaja.“

I danas, Grbalj ostaje autentično područje Crne Gore, gdje se tradicija i običaji poštuju uprkos modernim tokovima i urbanizaciji. Mještani nastoje da sačuvaju duh svojih predaka, što ovaj kraj čini jedinstvenim i kulturno bogatim dijelom naše zemlje.

D.B.

Izvor: Radio Budva